အီရန်၏ ဒုံးကျည်တွက်ချက်မှု - ဒေါ်လာ ၂၀,၀၀၀ တန် ဒရုန်းများကို ဒေါ်လာ ၄ သန်းတန် ပက်ထရီးယော့(Patriots) များဖြင့် ပစ်ချနေရ

အီရန်စစ်ပွဲ စတင်ပြီး သုံးရက်အကြာမှာပင် နှစ်ဖက်အထိအခိုက်များသော အားပြိုင်စစ်ပွဲ (Attritional war) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ လှိုင်းလုံးသဖွယ် ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုများသည် ဘာရိန်းမှသည် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု (UAE) အထိရှိသော အမေရိကန်နှင့် ၎င်း၏မိတ်ဖက်နိုင်ငံများ၏ ကာကွယ်ရေးစနစ်များကို ဖိအားပေးနေပြီး လက်နက်သိုလှောင်မှုများကို လျော့ပါးစေလျက်ရှိသည်။ ဤတိုက်ပွဲ၏ ရလဒ်သည် မည်သည့်ဘက်က ခဲယမ်းမီးကျောက် အရင်ကုန်ဆုံးမည်နည်းဆိုသည့်အချက်ပေါ်တွင် မူတည်နေနိုင်ပါသည်။

အသေးစားနှင့် အခြေခံအဆင့် ခရုစ်ဒုံးကျည်(Cruise missile) အမျိုးအစားဖြစ်သော ရှာဟတ်-၁၃၆(Shahed-136) တစ်ကျော့ပြန်တိုက်ခိုက်ရေးဒရုန်းများသည် တနင်္လာနေ့တွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတစ်လွှားရှိ ပစ်မှတ်များကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စနေနေ့တွင် စတင်ခဲ့သော အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ အီရန်အပေါ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ (ခရုစ်ဒုံးကျည်များ၊ ဒရုန်းများနှင့် တိကျသေချာသော လမ်းညွှန်ဗုံးများဖြင့် ပစ်ခတ်မှု) နောက်ပိုင်းတွင် အဆိုပါဒရုန်းများသည် အမေရိကန်အခြေစိုက်စခန်းများ၊ ရေနံအခြေခံအဆောက်အအုံများနှင့် အရပ်ဘက်အဆောက်အအုံများကို ထိမှန်ခဲ့သည်။

အမေရိကန်ထုတ် ပက်ထရီးယော့ (Patriot) လေကြောင်းကာကွယ်ရေးဒုံးကျည်များသည် အီရန်၏ ရှာဟတ်ဒရုန်းများနှင့် အခြားသော ဘောလစ်စတစ်ဒုံးကျည်များကို ဟန့်တားရာတွင် ၉၀% ကျော်အထိ အောင်မြင်မှုရှိကြောင်း UAE ၏ ပြောကြားချက်အရ သိရသည်။ သို့သော် ဒေါ်လာ ၂၀,၀၀၀ တန် ဒရုန်းများကို ဖျက်ဆီးရန် ဒေါ်လာ ၄ သန်းတန် ဒုံးကျည်များကို အသုံးပြုနေရခြင်းမှာ ယူကရိန်းစစ်ပွဲအစောပိုင်းကတည်းက အနောက်နိုင်ငံစစ်ဘက်ဆိုင်ရာ စီမံကိန်းရေးဆွဲသူများကို ခြောက်လှန့်နေသည့် ပြဿနာတစ်ခုကို မီးမောင်းထိုးပြနေသည် - ၎င်းမှာ "စျေးပေါသောလက်နက်များက ပိုမိုရှုပ်ထွေးသော ခြိမ်းခြောက်မှုများအတွက် ရည်ရွယ်ထားသည့် အရင်းအမြစ်များကို ဝါးမျိုဖျက်ဆီးပစ်နိုင်ခြင်း" ပင် ဖြစ်သည်။

ရလဒ်အနေဖြင့် အီရန်နှင့် အမေရိကန် နှစ်ဖက်စလုံးသည် ရက်ပိုင်း သို့မဟုတ် သီတင်းပတ်အနည်းငယ်အတွင်း လက်နက်ပြတ်လပ်မှုနှင့် ရင်ဆိုင်ရနိုင်ပါသည်။ မည်သူက ပိုမိုကြာရှည်ခံနိုင်မည်နည်းဆိုသည့်အချက်က ကြီးမားသော အသာစီးရမှုကို ရရှိစေမည်ဖြစ်သည်။

ဂါဇာစစ်ပွဲကြောင့် အီရန်၏ ဒေသတွင်းလက်ဝေခံအဖွဲ့များမှာ အလွန်အားနည်းသွားခဲ့ပြီး၊ ဇွန်လအတွင်းက ၁၂ ရက်ကြာဖြစ်ပွားခဲ့သော စစ်ပွဲတွင် အစ္စရေး-အမေရိကန်တို့၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အီရန်၏ ဒုံးကျည်စွမ်းဆောင်ရည်များမှာလည်း ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ အီရန်သည် ထရမ့်၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများနှင့် ပေးဆပ်ရမည့်စရိတ်စကများအပေါ် သတိပေးချက်များကို အရှိန်မြှင့်တင်ရန် အလေးပေးခဲ့သည်၊ အကြောင်းမှာ ထရမ့်၏ ထောက်ခံသူများသည် ရှုပ်ထွေးပြီး ကြာရှည်သောစစ်ပွဲများကို ယေဘုယျအားဖြင့် ဆန့်ကျင်ကြသည်ကို သိရှိထားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ စနေနေ့က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း သေဆုံးသွားခဲ့သော အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် အလီခါမေနီက အမေရိကန်၏ တိုက်ခိုက်မှုသည် ဒေသတစ်ခုလုံးကို လွှမ်းခြုံသွားမည့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော စစ်မီးတောက်ကို ဖြစ်စေလိမ့်မည်ဟု သတိပေးခဲ့ဖူးသည်။

"အီရန်ရဲ့ ရှုထောင့်ကကြည့်ရင် အင်အားချည့်နဲ့အောင်လုပ်တဲ့ ဗျူဟာက စစ်ဆင်ရေးအရ အဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်" ဟု Stimson Center အကြံပေးအဖွဲ့မှ အကြီးတန်းသုတေသနအရာရှိ Kelly Grieco က ပြောကြားသည်။ "ကာကွယ်ရေးဘက်ကလူတွေဟာ သူတို့ရဲ့ ကြားဖြတ်ဒုံးကျည်တွေကို အကုန်အစင် သုံးစွဲသွားရလိမ့်မယ်လို့ အီရန်က တွက်ချက်ထားတာပါ။ အဲဒီအခါ ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံတွေရဲ့ နိုင်ငံရေးအရ တောင့်ခံနိုင်စွမ်းဟာ ပြိုကွဲသွားပြီး အီရန်ရဲ့ ဒုံးကျည်နဲ့ ဒရုန်းတွေ မကုန်ခင်မှာပဲ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့ကို စစ်ဆင်ရေးတွေ ရပ်တန့်ဖို့ ဖိအားပေးလာလိမ့်မယ်လို့ သူတို့က ယူဆထားကြပါတယ်"

Bloomberg News က မြင်တွေ့ခဲ့ရသည့် အတွင်းပိုင်းဆန်းစစ်ချက်တစ်ခုအရ ကာတာနိုင်ငံ၏ ပက်ထရီးယော့ (Patriot) ကြားဖြတ်ဒုံးကျည် လက်ကျန်ပမာဏသည် လက်ရှိအသုံးပြုနေသည့်နှုန်းအတိုင်းဆိုလျှင် ၄ ရက်သာ ခံတော့မည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကာတာအစိုးရသည် ပဋိပက္ခကို အမြန်ဆုံး အဆုံးသတ်ရန် သီးသန့်တိုက်တွန်းလျက်ရှိသည်။

ပြီးခဲ့သည့်နှစ် အစ္စရေးနှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားပြီးနောက် အီရန်တွင် ဘောလစ်စတစ်ဒုံးကျည် ၂,၀၀၀ ခန့် ကျန်ရှိနေသေးသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ သို့သော် ရှာဟတ် ဒရုန်းအရေအတွက်မှာမူ ထိုထက် များစွာပိုနိုင်ကြောင်း Bloomberg Economics မှ Becca Wasser က ဆိုသည်။ ၎င်းဒရုန်းများကို အဓိကထုတ်လုပ်သည့် ရုရှားနိုင်ငံသည်ပင် တစ်ရက်လျှင် ရာနှင့်ချီ၍ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။

ယခုနှစ်ပဋိပက္ခ စတင်ကတည်းက တီဟီရန်သည် လက်နက်ပေါင်း ၁,၂၀၀ ကျော် ပစ်ခတ်ခဲ့ပြီးဖြစ်ရာ အများစုမှာ ရှာဟတ်ဒရုန်းများ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်။ ယင်းက အီရန်အနေဖြင့် ပိုမိုအဖျက်စွမ်းအားပြင်းသော ဘောလစ်စတစ်ဒုံးကျည်များကို ရေရှည်တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် ချန်ထားခြင်းဖြစ်နိုင်ကြောင်း Wasser က ထပ်လောင်းပြောကြားသည်။

အစ္စရေးလုံခြုံရေးဝန်ကြီးအဖွဲ့ဝင် Eli Cohen ကမူ အမေရိကန်-အစ္စရေးတို့၏ စစ်ဆင်ရေးများကြောင့် အီရန်၏ ဒရုန်းနှင့် ဒုံးကျည် ရာနှင့်ချီ၍ ပစ်ခတ်မည့်အစီအစဉ်ကို တားဆီးနိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြောသည်။ တနင်္လာနေ့အထိ အီရန်၏ ဒုံးကျည်ပစ်စင် ၁၅၀ ခန့်ကို ဖျက်ဆီးနိုင်ခဲ့သည်ဟု အစ္စရေးက ဆိုသည်။

ယခုအခြေအနေအရ စစ်ပွဲသည် လက်နက်အရေအတွက် အသာစီးရမှုထက် မည်သူက ပိုမိုကြာရှည် ခံနိုင်ရည်ရှိမည်နည်း ဆိုသည့်အချက်ပေါ်သို့ ဦးတည်နေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။

အီရန်နှင့် ဖြစ်ပွားနေသော အမေရိကန်-အစ္စရေးစစ်ပွဲ‌ကြောင့် အာရှစတော့စျေးကွက်များ ထိုးဆင်းသွားပြီး ရေနံစျေးနှုန်း သုံးရက်ဆက်တိုက် မြင့်တက်လာ

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် အာရှစတော့စျေးကွက်များသည် သုံးရက်ဆက်တိုက် ကျဆင်းခဲ့ပြီး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများက အီရန်နှင့် ဖြစ်ပွားနေသော အမေရိကန်-အစ္စရေး စစ်ပွဲအခြေအနေများကို စောင့်ကြည့်နေကြစဉ် ရေနံစျေးနှုန်းများမှာလည်း မြင့်တက်လာခဲ့သည်။

တောင်ကိုရီးယားနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့၏ ရှယ်ယာအညွှန်းကိန်းများသည် ၈ ရာခိုင်နှုန်းကျော်အထိ ထိုးဆင်းသွားခဲ့ပြီးနောက် အလန့်တကြား ရောင်းချမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန် ရည်ရွယ်သည့် "Circuit Breakers" စနစ်ကြောင့် အရောင်းအဝယ်များကို ယာယီရပ်ဆိုင်းခဲ့ရသည်။

ဘရန့် (Brent) ရေနံစိမ်းစျေးနှုန်းမှာ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ရက်အတွင်း အရှိန်အဟုန်ဖြင့် မြင့်တက်ခဲ့ပြီးနောက် အာရှမွန်းလွဲပိုင်း အရောင်းအဝယ်တွင် ၂.၈ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ထပ်မံမြင့်တက်ခဲ့သည်။

အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဘဏ္ဍာရေးစျေးကွက်များမှာ လှုပ်ခတ်သွားခဲ့ပြီး အရေးပါသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) အနီးရှိ သင်္ဘောများ တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် ယခုအပတ်အတွင်း ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်စျေးနှုန်းများမှာ ထိုးတက်သွားခဲ့သည်။

တောင်ကိုရီးယား၏ အဓိကအညွှန်းကိန်းဖြစ်သော Kospi သည် ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းကျဆင်းကာ ဈေးပိတ်ခဲ့ပြီး၊ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ Nikkei 225 မှာ ၃.၆ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့သည်။ မွန်းလွဲပိုင်း အရောင်းအဝယ်တွင် ဟောင်ကောင်၏ Hang Seng အညွှန်းကိန်းသည် ၂.၅ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့ပြီး၊ တရုတ်ပြည်မကြီး၏ Shanghai Composite မှာ ၀.၈ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့သည်။

ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ငါးပုံတစ်ပုံခန့်သည် အီရန်နှင့် ယူအေအီး (UAE) ကြားရှိ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ကျဉ်းမြောင်းသော ရေလမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် စီးဆင်းလေ့ရှိသော်လည်း၊ သင်္ဘောများကို "မီးရှို့ပစ်မည်" ဟူသော အီရန်၏ ခြိမ်းခြောက်မှုများကြောင့် အသွားအလာမှာ လုံးဝနီးပါး ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့သည်။

အင်္ဂါနေ့တွင် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့်က စစ်ပွဲကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် စွမ်းအင်ပြတ်လပ်မှုကို တားဆီးရန်အတွက် "လိုအပ်ပါက" အမေရိကန် ရေတပ်က ဒေသတွင်းရှိ သင်္ဘောများကို အကာအကွယ်ပေးသွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ဝါရှင်တန်အနေဖြင့် ကမ္ဘာသို့ "စွမ်းအင်များ လွတ်လပ်စွာ စီးဆင်းနိုင်စေရန်" အတွက် ဒေသတွင်းရှိ သင်္ဘောကုမ္ပဏီအားလုံးကို "သင့်တင့်သော စျေးနှုန်း" ဖြင့် စွန့်စားရမှု အာမခံ (Risk Insurance) ပေးသွားမည်ဟုလည်း ဆိုသည်။

ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်ကုန်တွင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့က အီရန်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးကတည်းက စတော့စျေးကွက်များမှာ ပြင်းထန်စွာ ကျဆင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အာရှနိုင်ငံအများစုသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ စွမ်းအင်များကို ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် အမြောက်အမြား တင်သွင်းနေရသဖြင့် အထိနာဆုံးဖြစ်ခဲ့ရသည်။

ပို့ကုန်အပေါ် မှီခိုနေရသည့် တောင်ကိုရီးယားနှင့် ဂျပန်ကဲ့သို့သော နိုင်ငံများသည်လည်း ပို့ကုန်တင်ပို့မှုများကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေသည့် ပထဝီဝင်နိုင်ငံရေး ရိုက်ခတ်မှုများကြောင့် ရှယ်ယာစျေးများ ကျဆင်းခဲ့သည်။ တောင်ကိုရီးယား၏ Kospi သည် ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း အဆိုးရွားဆုံးနေ့တစ်နေ့ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး၊ အလန့်တကြား ရောင်းချမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန် နံနက်ပိုင်းတွင် ၂၀ မိနစ်ကြာ အရောင်းအဝယ်များ အလိုအလျောက် ရပ်ဆိုင်းခဲ့ရသည်။ ဤ Circuit Breaker စနစ်ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လနောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်အသုံးပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

China Macro Group မှ သုတေသီ Jack Lee က Kospi ကျဆင်းမှုသည် ပဋိပက္ခကြောင့် စျေးကွက်ယုံကြည်မှု မည်မျှအထိ "ပျက်စီးလွယ်" ကြောင်း ထင်ဟပ်နေသည်ဟု ဆိုသည်။

တရုတ်နိုင်ငံမှာမူ ရုရှားထံမှ ရေနံရရှိခြင်းကဲ့သို့သော အခြားစွမ်းအင်အရင်းအမြစ်များ ရှိနေသောကြောင့် ဘဏ္ဍာရေးစျေးကွက် ရိုက်ခတ်မှုမှာ အခြားအာရှနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နည်းပါးနေသေးသည်။

သို့သော်လည်း စစ်ပွဲမှာ ငါးရက်မြောက်နေ့သို့ ရောက်ရှိလာပြီဖြစ်သောကြောင့် ဤပဋိပက္ခမှာ ရေရှည်စစ်ပွဲအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည့် အခြေအနေကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများက စိုးရိမ်နေကြသည်။

အခြားနိုင်ငံတကာ စျေးကွက်များတွင်လည်း ဗြိတိန်၏ FTSE 100 မှာ ၂.၇၅ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းကာ ဈေးပိတ်ခဲ့ပြီး၊ ဂျာမနီနှင့် ပြင်သစ်၏ အဓိကအညွှန်းကိန်းများသည် ၃.၄ ရာခိုင်နှုန်းကျော်စီ ကျဆင်းခဲ့သည်။ အမေရိကန်တွင် S&P 500 အညွှန်းကိန်းသည် အဖွင့်တွင် သိသိသာသာ ကျဆင်းခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်ဦးမော့လာကာ ၁ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး ကျဆင်းလျက်ဖြင့် ဈေးပိတ်ခဲ့သည်။

ပြင်ပစွက်ဖက်မှုကိုညီညွတ်စွာဆန့်ကျင်ကြရန်ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများကို တရုတ်တိုက်တွန်း

အီရန်နိုင်ငံအပေါ် အမေရိက-အစ္စရေးတိုက်ခိုက်မှုများသည် ဒေသတွင်း ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာသော ပဋိပက္ခကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီးနောက် ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများအနေဖြင့် ပြင်ပဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုကို စည်းလုံးညီညွတ်စွာ ဆန့်ကျင်ကြရန် တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများအနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ အနာဂတ်နှင့် ကံကြမ္မာကို ၎င်းတို့လက်ထဲတွင်သာထားရှိရန်အတွက် အိမ်နီးချင်းချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုကို တည်ဆောက်၍ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ခိုင်မာစေမည်ဟု တရုတ်နိုင်ငံက မျှော်လင့်ကြောင်း တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဝမ်ယိက အိုမန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် ဖုန်းပြောရာတွင် ပြောကြားခဲ့သည်ဟု ဝန်ကြီးဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

လောင်စာဆီအရင်းအမြစ်သစ်များရရန် ထိုင်းအာဏာပိုင်များ ကြိုးပမ်း

ထိုင်းနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ရည် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် အဓိကလမ်းကြောင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပိတ်လိုက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သက်ရောက်မှုကို လျှော့ချရန်အတွက် လောင်စာဆီထောက်ပံ့သူအသစ်များ ရရှိရေး လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။

အစိုးရအနေဖြင့် အနောက်အာဖရိကနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ရေနံစိမ်းဝယ်ယူရန် စီစဉ်ထားပြီး ဧပြီလကုန်တွင် ကုန်ပေးပို့နိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ထားကြောင်း ယာယီအစိုးရ၏ စွမ်းအင်ဝန်ကြီး အတ်ထာပို ရက်ခ်ပီဘွန်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

ရေနံတင်ပို့မှုများရပ်ဆိုင်းခြင်း အပါအဝင် အမေရိက-အီရန် ပဋိပက္ခတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသောသက်ရောက်မှုများကို တုန့်ပြန်သည့်အစီအမံများကို မိတ်ဆက်ခဲ့ကာ စွမ်းအင်အာဏာပိုင်များနှင့် ပုဂ္ဂလိကကုမ္ပဏီများအကြား ဆွေးနွေးမှုများလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ယခုအစီအစဉ် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

အမေရိကနှင့် မလေးရှားနိုင်ငံများမှ ထောက်ပံ့မှုများကို ရှာဖွေပြီး ဈေးကွက်မှ သဘာဝဓာတ်ငွေရည် ဝယ်ယူမှုများကို နေရာစုံအောင် လုပ်ဆောင်သွားမည်ဟု မစ္စတာ အတ်ထာပိုလ်က ပြောဆိုသည်။

သို့သော်လည်း အရှေ့အလယ်ပိုင်းပြင်ပမှ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ရည်ရရှိရေး ယှဉ်ပြိုင်မှုသည် ပိုမိုပြင်းထန်လာဖွယ်ရှိပြီး ဈေးနှုန်းမြင့်တက်မှုနှင့် သိုလှောင်မှုပြတ်လပ်ခြင်းများကို ရှောင်ရှားရန် ဂရုတစိုက်စီမံခန့်ခွဲဖို့ လိုအပ်ကြောင်း ၎င်းက သတိပေးခဲ့သည်။

ထိုင်းနိုင်ငံသည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှတဆင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ရည် တင်ပို့မှုအတွက် ကာတာနိုင်ငံကို မှီခိုနေရဆဲဖြစ်သည်။ ကုန်ပေးပို့မှု ခုနစ်ခုကို လက်ရှိမှ မေလကုန်အထိ စီစဉ်ထားပြီး နှစ်ခုသည် ပို့ဆောင်နေပြီဖြစ်ကာ ကျန်ငါးခုသည် ပေးပို့ရန် စောင့်ဆိုင်းနေသည်။

တေရန်က ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းရန်ကြိုးစားသည့် သင်္ဘောတိုင်းကို မီးလေ-ာင်တို-က်သွင်းပစ်မည်ဟု သတိပေးခဲ့ပြီးနောက် ကာတာ၏ လက်ရှိအခြေအနေသည် ယခုအချိန်တွင် မရှင်းလင်းသေးပေ။

သဘာဝဓာတ်ငွေ့သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဓိကလောင်စာအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေပြီး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်မှု၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ သဘာဝဓာတ်ငွေ့များ၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် ပြည်တွင်းရင်းမြစ်များမှ ရရှိသည်။ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ပိုက်လိုင်းမှတဆင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ ရရှိပြီး ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ တင်သွင်းမှုဖြစ်သည်။

ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုမရှိစေရန်ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိ

ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုမရှိစေရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ရေနံထွက်ပစ္စည်းကြီးကြပ်စစ် ဆေးရေးဦးစီးဌာနမှ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုမရှိစေရေး စနစ်တကျစီစဉ်ပေးလျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။

ရှမ်းပြည်နယ်၊ တောင်ကြီး၊ ရွှေညောင်၊ ကလော၊ အောင် ပန်းမြို့များရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များ၌ စက်သုံးဆီပြတ်လပ်နိုင်သည်ဟုသတင်းများထွက်ပေါ်နေသဖြင့် အလုအယက်ဝယ်ယူမှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

လက်ရှိအချိန်၌ ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များအတွက် အပတ်စဉ် PO များပုံမှန်ရရှိနေပြီး မတ် ၃ ရက်တွင် ဆီသယ်ဘောက်ဆာယာဉ်(၁၄)စီးရောက်ရှိခဲ့၍ ကလော၊ အောင်ပန်း၊ တောင်ကြီးမြို့များတွင် ဆီချလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။

ထို့ပြင် မတ် ၃ ရက်ညနေပိုင်းကလည်း သီလဝါမှ ဆီကားများရောက်ရှိလာ၍ တောင်ကြီး၊ ကလော၊ အောင် ပန်း၊ ဟဲဟိုး၊ ရွှေညောင်၊ ပင်းတယမြို့များ၌ ဆီပြတ်တောက်မှုမဖြစ်ပေါ်နိုင်ဘဲ လိုအပ်ပါက ပုံမှန် Normal Po အပြင်၊ Urgent Po များပါဖြန့်ဖြူးရောင်းချပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

ဈေးကွက်အတွင်း လျှပ်စစ်စက်ဘီး၊ ဆိုင်ကယ် အဝယ်လိုက်လာ

လက်တလောအခြေအနေများကြောင့် လျှပ်စစ်စက်ဘီး၊ ဆိုင်ကယ် ဝယ်လိုအားကောင်းနေကြောင်း စျေးကွက်အတွင်းမှ စုံစမ်းသိရှိရသည်။

လက်ရှိ ဖြစ်ပေါ်နေသော အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ စစ်ရေးအခြေအနေများကြောင့် စက်သုံးဆီချွေတာရန် ထုတ်ပြန်ကြေညာပြီးနောက်နေ့တွင်ပင် ထိုသို့ အဝယ်လိုက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

မန္တလေးစျေးကွက်၌မူ လျှပ်စစ်စက်ဘီး၊ အိုးဝေ၊ E-bike များ အဝယ်များနေသည်ဟု စုံစမ်းသိရသည်။

“ဒီရက်ပိုင်းမှမဟုတ်ဘူး၊ စဖြစ်ကတည်းက တချို့တွေလာဝယ်နေကြတာ၊ မနေ့ကကြေညာပြီးတဲ့အချိန် ဒီမနက် ပိုလာဝယ်ကြတာများတယ်၊ ပစ္စည်းပြတ်လို့ အော်ဒါတင်သွားတဲ့လူတွေလည်းရှိတယ်” ဟု ၈၂ လမ်းတွင် E-Bike၊ လျှပ်စစ်စက်ဘီးများရောင်းချနေသူတစ်ဦးက ပေါ်ပြူလာကို ပြောသည်။

စက်သုံးဆီ ချွေတာနိုင်ရန် စုံရက်၊ မရက်ဖြင့် အိမ်စီးကားများ အသုံးပြုမောင်းနှင်ရမည် ဖြစ်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီက ယမန်နေ့က ထုတ်ပြန်ထားသည်။

ထိုထုတ်ပြန်ချက်၌ EV စက်တပ်ယာဉ်များ မပါဝင်သည့်အတွက် ထိုသို့ အဝယ်လိုက်လာခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။

စျေးကွက်ထဲ၌ လျှပ်စစ်စက်ဘီး၊ ဆိုင်ကယ်အရောင်းဆိုင်များ၏ပြောပြချက်အရ E-Bike အသစ်တစ်စီးလျှင် အနိမ့်ဆုံး ကျပ် ၁၆ သိန်းခွဲမှ အစရှိကာ အမြင့်ဆုံး ကျပ်သိန်း ၈၀ ကျော်အထိ စျေးရှိနေကြောင်း သိရသည်။

ဓာတ်ပုံ-လူမှုကွန်ယက်

မြန်မာ–ဖိလစ်ပိုင် ပြောင်းတင်ပို့မှုမြှင့်တင်ရေး ကုန်သွယ်မှုစာချုပ် လက်မှတ်ရေးထိုး

မြန်မာ–ဖိလစ်ပိုင် ပြောင်းတင်ပို့မှုမြှင့်တင်ရေး ကုန်သွယ်မှုစာချုပ်ကို ဖေဖော်ဝါရီ ၂၇ ရက်က မနီလာမြို့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

အဆိုပါ သဘောတူညီမှုစာချုပ်ကို မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှ မြန်မာနိုင်ငံ ပြောင်းလုပ်ငန်းအသင်း (MCIA) နှင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံဘက်မှ ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်ရေး ကော်ပိုရေးရှင်း (PITC) တို့အကြား ချုပ်ဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး မြန်မာ့ပြောင်းသီးနှံအား ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသို့ ပိုမိုတိုးမြှင့်တင်ပို့နိုင်ရေးကို အဓိက ရည်ရွယ်ထားကြောင်း မြန်မာ့ကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့ထံမှ သိရသည်။

လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲ အခမ်းအနားသို့ မြန်မာကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဒေါက်တာထိန်လင်း ဦးဆောင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်ရေးကော်ပိုရေးရှင်းမှ တာဝန်ရှိသူများ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။

ယခုသဘောတူညီမှုမှတစ်ဆင့် နှစ်နိုင်ငံအကြား ကုန်သွယ်ရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို တိုးမြှင့်နိုင်မည်ဖြစ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးတန်ဖိုးကွင်းဆက်များကို အားကောင်းစေရန်နှင့် နှစ်နိုင်ငံလုံးရှိ စက်မှုလုပ်ငန်းအကျိုးတူပါဝင်သူများအတွက် ဈေးကွက်အခွင့်အလမ်းအသစ်များ ဖော်ထုတ်နိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ကုန်သွယ်မှုလွယ်ကူချောမွေ့ရေးကို မြှင့်တင်နိုင်မည်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာချိတ်ဆက်မှုများ တိုးချဲ့နိုင်ခြင်းအပြင် ပြည်တွင်းလုပ်ငန်းရှင်များအတွက် စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်းများ ဆက်လက်ဖန်တီးနိုင်မည်ဟုလည်း သိရသည်။

မတ်လအတွင်း ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းသို့ ကုန်သေတ္တာတင်သင်္ဘော ၆၀ နီးပါး ဝင်ရောက်မည်

မတ်လအတွင်း ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းများသို့ ကုန်သေတ္တာတင်ပင်လယ်ကူးသင်္ဘော စုစုပေါင်း ၆၀ နီးပါး ဝင်ရောက်လာရန် စီစဉ်ထားကြောင်း မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်း အာဏာပိုင်မှ သိရသည်။

ဝင်ရောက်မည့်သင်္ဘောများအနက် M/S COCCO SHIPPING LINE မှ သင်္ဘော ၁၃ စင်းဖြင့် အများဆုံးပါဝင်မည်ဖြစ်ပြီး M/S MAERSK A/S နှင့် M/S SITC CONTAINER LINE တို့မှ ခုနစ်စင်းစီ ဝင်ရောက်မည်ဟု သိရသည်။

ထို့အပြင် M/S ONE နှင့် M/S SAMUDERA SHIPPING တို့မှ ခြောက်စင်းစီ ပါဝင်မည်ဖြစ်ပြီး အခြားလိုင်းများမှလည်း သင်္ဘောအချို့ ဝင်ရောက်လာမည်ဖြစ်သည်။

ယခင်လများအတွင်းတွင်လည်း ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းသို့ ကုန်သေတ္တာတင်သင်္ဘောများ ဆက်တိုက် ဝင်ရောက်လျက်ရှိပြီး ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ၅၃ စင်း၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ၆၂ စင်း ဝင်ရောက်ခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းများအရ သိရသည်။

ဝင်ရောက်လာသော သင်္ဘောများမှ ဆောက်လုပ်ရေးသုံးကုန်ကြမ်းများနှင့် အထည်အလိပ်လုပ်ငန်းသုံး ကုန်ကြမ်းများကို အများအားဖြင့် တင်သွင်းလျက်ရှိပြီး ပြန်လည်တင်ပို့မှုအဖြစ် လယ်ယာထွက်ကုန်၊ ရေထွက်ကုန်နှင့် သစ်တောထွက်ကုန်များကို ပို့ဆောင်လေ့ရှိကြောင်း သိရသည်။

ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းဧရိယာတွင် နိုင်ငံတကာသင်္ဘောကြီးများ ဆိုက်ကပ်နိုင်သည့် ဆိပ်ကမ်းတံတား ၂၇ စင်းရှိပြီး ရန်ကုန်-သီလဝါ ဆိပ်ကမ်းဧရိယာအပါအဝင် စုစုပေါင်း ၄၆ စင်းဖြင့် ကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများ ပေးလျက်ရှိသည်။

ဆိပ်ကမ်းတာဝန်ရှိသူများအနေဖြင့် ပို့ကုန်တိုးမြှင့်နိုင်ရေးနှင့် ပြည်တွင်းလိုအပ်ချက်အရ သွင်းကုန်များ ပိုမိုတိုးချဲ့တင်သွင်းနိုင်ရေးအတွက် သင်္ဘောလိုင်းခရီးစဉ်များကို ဆက်လက်တိုးချဲ့ရန် စီစဉ်ဆောင်ရွက်နေကြောင်း သိရသည်။

အင်အား(၄ ဒသမ ၂)အဆင့်ရှိ ငလျင်တစ်ခု ကျောက်မဲမြို့ကိုဗဟိုပြုလှုပ်ခတ်

ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကျောက်မဲမြို့ကိုဗဟိုပြု၍ ယနေ့ မတ် ၄ ရက်ညနေ ၆ နာရီ ၆ မိနစ် ၅ စက္ကန့်က အင်အားအနည်း ငယ်ရှိသော ငလျင်တစ်ခုလှုပ်ခတ်ခဲ့ကြောင်း မိုးလေဝ သနှင့် ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနထံမှ သိရသည်။

ကျောက်မဲမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်(၂၇)မိုင်ခန့်အကွာ၊ အနက်(၁၄)ကီလိုမီတာကိုဗဟိုပြု၍ အင်အားရစ်(ခ်) တာစကေး(၄ ဒသမ ၂)အဆင့်ရှိ အင်အားအနည်းငယ်ရှိသောငလျင်တစ်ခုလှုပ်ခတ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

ရေနံတင်သင်္ဘောတစ်စင်း ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွား

အီရန်စစ်ပွဲစတင်ခဲ့ပြီးနောက် အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ သင်္ဘောတင်ပို့များကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်နေခဲ့ချိန်တွင် ရေနံတင်သင်္ဘောတစ်စင်းသည် အင်္ဂါနေ့က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းခုတ်မောင်းခဲ့သည်ဟု ရေကြောင်းကုန်သွယ်ရေးသတင်းရင်းမြစ်များနှင့် သင်္ဘောခြေရာခံအချက်အလက်များအရ သိရသည်။

တူးမြောင်းဖြတ် Suezmax ရေနံတင်သင်္ဘောဖြစ်သော Pola သည် ရေလက်ကြားကို ချဉ်းကပ်လာချိန်ဖြစ်သော မတ်လ ၂ ရက်နေ့အနှောင်းပိုင်းတွင် သင်္ဘော၏ အေအိုင်အက်စ် ခြေရာခံကိရိယာကို ပိတ်ပစ်ခဲ့ပြီး ယင်းနောက် မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် အဘူဒါဘီကမ်းလွန်၌ ပြန်ပေါ်လာကြောင်း LSGE အချက်အလက်တွင် ဖော်ပြသည်။

ထိုသင်္ဘောသည် ထိုင်းနိုင်ငံအတွက် အဘူဒါဘီမာဘန်ရေနံစိမ်းတင်ဆောင်ရန် Jebel Dhanna ဆိပ်ကမ်းသို့ ဦးတည်ခုတ်မောင်းနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း အမည်မဖော်လိုသည့် ကုန်သွယ်သတင်းရင်းမြစ်နှစ်ခုက ပြောကြားခဲ့သည်။

သင်္ဘောကို စီမံခန့်ခွဲသော Dynacom Tankers ကို ရုံးချိန်အတွင်း ဆက်သွယ်ကာ မှတ်ချက်တောင်းခဲ့သော်လည်း လတ်တလောတွင် ဆက်သွယ်၍ မရခဲ့ဟု သိရသည်။

အီရန်အပေါ် အမေရိကနှင့် အစ္စရေးတို့၏ စစ်ဆင်နွှဲမှုကြောင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ စွမ်းအင်တင်ပို့မှုများ ရပ်တန့်သွားခဲ့ပြီး တေရန်သည် သင်္ဘောများနှင့် စွမ်းအင်အဆောက်အအုံများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကာ ပင်လယ်ကွေ့ ရေကြောင်းသွားလာမှုကို ပိတ်ပစ်ခဲ့သကဲ့သို့ ကာတာမှသည် အီရတ်အထိ နိုင်ငံများတွင် ရေနံထုတ်လုပ်မှုများ ရပ်ဆိုင်းသွားစေခဲ့သည်။

Vortexa သင်္ဘောခြေရာခံဒေတာများအရ ဇန်နဝါရီလမှစ၍ ၂၄ နာရီတစ်ရက်လျှင် ပျှမ်းမျှ ၂၄ စင်းနှုန်းဖြတ်သန်းခဲ့သော ရေလက်ကြားတွင် တိုက်ခိုက်မှုများစတင်ပြီး နောက်တစ်ရက်ဖြစ်သော မတ်လ ၁ ရက်နေ့၌ သင်္ဘောအရေအတွက်သည် လေးစင်းအထိ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။

Ref: အီးတီ