နိုင်ငံကူးလက်မှတ် ဥပဒေသစ်အရ E-passport လုပ်မှသာ UID စနစ် လိုအပ်မှာဖြစ်
အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်တဲ့ နိုင်ငံကူးလက်မှတ် ဥပဒေသစ်အရ E-passport ပြုလုပ်မှသာ UID စနစ်တွေ လိုအပ်မှာ ဖြစ်တာကြောင့် ပြည်ပနိုင်ငံတွေမှာ ရောက်ရှိနေသူတွေအနေနဲ့ UID အတွက် လတ်တလော ပူပန်စရာမလိုသေးဘူးလို့ ဥပဒေရေးရာ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။
လက်ရှိ ပြဋ္ဌာန်းထားတဲ့ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာ ဥပဒေ ပုဒ်မ ၇ ၊ ပုဒ်မ ခွဲ (က)၊ ပုဒ်မခွဲ (၅) မှာ နိုင်ငံကူးလက်မှတ် ပြုလုပ်ခြင်း၊ လျှောက်ထားခြင်းနဲ့ သက်တမ်း တိုးခြင်းတွေအတွက် ကိုယ်ပိုင်သက်သေခံလက်မှတ် (Unique Identification Number - UID) ကို မဖြစ်မနေ တင်ပြရမှာ ဖြစ်တယ်လို့ ဖော်ပြထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်နဲ့ ပတ်သက်လို့ လတ်တလော ပတ်စ်ပို့သက်တမ်းတိုး ပြုလုပ်ရမယ့်သူတွေအနေနဲ့ မြန်မာပြည်တွင်းကို မဖြစ်မနေ ပြန်လာကြရမှာ ဖြစ်တယ်လို့ လူမှုကွန်ရက် စာမျက်နှာတွေမှာ ရေးသား ပြောဆိုနေကြတာတွေလည်း တွေ့နေရပါတယ်။
ဒါနဲ့ပတ်သက်လို့ အထက်တန်း ရှေ့နေတယောက်က “ဒါက လတ်တလော အကောင်အထည် ပေါ်လာမယ့်ကိစ္စ မဟုတ်သေးဘူး။ သိရသလောက်ကတော့ E-passport စနစ် ပြောင်းတဲ့ ကာလကို ရောက်မှသာ UID လိုအပ်လာနိုင်တာ။ E-passport စနစ်ပြောင်းဖို့ ဆိုတာကလည်း ၂၀၂၇ ခုနှစ်ကျမှသာ စတင်နိုင်မယ်လို့ သတင်းကြားထားတယ်။ ဒါကြောင့် အခုချက်ချင်း မြန်မာပြည် ပြန်ရတော့မလား ဖြစ်နေတဲ့သူတွေ စိတ်ပူစရာ မလိုသေးဘူး ပြောချင်တယ်။ ပတ်စ်ပို့ လျှောက်တာ၊ သက်တမ်းတိုးတာကို မိမိ ရောက်နေတဲ့နိုင်ငံရဲ့ သံရုံးမှာပဲ အေးအေးဆေးဆေး လုပ်စရာရှိတာ ဆက်လုပ်နိုင်ပါတယ်” လို့ ပြောပါတယ်။
လက်ရှိ ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချက်မှာ E-passport နဲ့ ပတ်သက်ပြီး “အီလက်ထရောနစ် နိုင်ငံကူးလက်မှတ်စနစ် ကျင့်သုံးတဲ့အခါ” လို့သာ ဖော်ပြထားတာပြီး ကျင့်သုံးမယ့်ရက်ကို အတိအကျ ဖော်ပြထားခြင်း မရှိသေးတာကြောင့် နောက်ပိုင်းမှာ E-passport, UID နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ညွှန်ကြားချက်၊ အမိန့်ပြဋ္ဌာန်းချက် တခုခု ထပ်မံ ထွက်ပေါ်လာနိုင်ခြေ ရှိနေပြီး ဒါကို စောင့်ကြည့်ရဦးမှာ ဖြစ်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။
ဒါအပြင် လက်ရှိမှာ သက်ဆိုင်ရာ သံရုံးတွေ၊ မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးရုံးတွေ အနေနဲ့လည်း UID နဲ့ပက်သက်ပြီး လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေ၊ သတ်မှတ်ချက်တွေကို တရားဝင် အသိပေး ထုတ်ပြန်ခြင်း မရှိသေးတဲ့အတွက် စောင့်ကြည့်စေလိုတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။
ဒါနဲ့ပတ်သက်လို့ ကိုရီးယားနိုင်ငံရောက် မြန်မာနိုင်ငံသား တယောက်က “သံရုံးကို သွားစုံစမ်းပြီးပြီ။ လောလောဆယ် သူတို့ဆီ ဘာညွှန်ကြားချက်မှ မရောက်သေးဘူးပြောတယ်။ အဲဒီတော့ သက်တမ်းတိုး၊ လက်မှတ် လျှောက်တာတွေကို ဒီမှာတော့ ပုံမှန်အတိုင်း ဆက်လုပ်လို့ ရနေပါသေးတယ်” လို့ ပြောပါတယ်။
UID ဆိုတာ လူတဦးချင်းစီရဲ့ ကိုယ်ရေး အချက်အလက်တွေ၊ Biometric (လက်ဗွေ၊ မျက်နှာသွင်ပြင်) တွေကို လူဝင်မှု ကြီးကြပ်ရေးရုံးမှာ စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင်တာဖြစ်ပြီး UID နံပါတ်ဟာ ရရှိဖို့ ပြည်ပသံရုံးတွေမှာ ပြုလုပ်ပေးလို့ မရဘူးလို့ သိရပါတယ်။
“UID ပြုလုပ်ဖို့အတွက်ဆို အရင်ဆုံး EID ရှိရမယ်။ မှတ်ပုံတင် အချက်အလက်၊ လဝက က ကွန်ပြူတာထဲ သွင်းတာကို EID လို့ခေါ်တယ်။ EID သွင်းထားပြီးရင် ကိုယ်ပိုင်ဂဏန်း ၁၀ လုံး သတ်မှတ်ပေးတာကို UID ။ EID က အချက်အလက်တွေ အကုန်မှန်နေတယ်ဆို UID ရဖို့က ဘယ်လောက်မှ မကြာဘူး။ နေ့ချင်းပြီး ရတယ်။ အဲဒီ UID ရှိပြီးသူကို Smart Card ကတ်ပြန်ထုတ်ပေးတာ” လို့ ပတ်စ်ပို့ ဝန်ဆောင်မှု ပေးနေသူတယောက်က ပြောပါတယ်။
E-Passport ဆိုတာကတော့ မှတ်ပုံတင်ကနေ စမတ်ကတ်ကို ပြောင်းလိုက်သလို ဆင်တူပြီး Passport စာအုပ်ထဲမှာ Microchip (အီလက်ထရွန်းနစ် ချစ်ပ်) အပြားလေးတခု မြှုပ်နှံ ထည့်သွင်းထားတာဖြစ်ကာ အဲဒီ Chip ထဲမှာ ကိုင်ဆောင်သူရဲ့ နာမည်၊ မွေးသက္ကရာဇ်၊ ဓာတ်ပုံအပြင် Biometrics လို့ခေါ်တဲ့ ဇီဝဆိုင်ရာ အချက်အလက်တွေ (ဥပမာ - လက်ဗွေရာ၊ မျက်နက်ဝန်း အမှတ်အသား) ပါ တခါတည်း Digital စနစ်နဲ့ ထည့်သွင်းထားမှာ ဖြစ်ပါတယ်လို့ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနနဲ့ နီးစပ်သူ တယောက်က ပြောပါတယ်။
အဲဒီလို Chip ပါလာတဲ့အတွက် Scan ဖတ်လိုက်တာနဲ့ လူတယောက်ရဲ့ အချက်အလက်အကုန် (Biometrics အပါ) ပေါ်လာမှာဖြစ်ကာ ဓာတ်ပုံခွာကပ်ပြီး လူစားထိုးတဲ့ “ကပ်ခွာ” ကိစ္စတွေကိုလည်း လုံးဝ ပြုလုပ်လို့ မရတော့သလို အတုအပ လုပ်ဖို့ လုံးဝနီးပါး မဖြစ်နိုင်တော့ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။
