ပုသိမ်မြို့၌ အခမ်းအနားမှူးသင်တန်း ဖွင့်လှစ်၊
အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန ဝန်ထမ်းများနှင့် အခြေခံပညာကျောင်းများမှဆရာမများ စုစုပေါင်း(၃၆)ဦး တက်ရောက်

ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာနနှင့် တိုင်းဒေသကြီးပညာရေးမှူးရုံးတို့ ပူးပေါင်းဖွင့်လှစ်သည့် အခမ်းအနားမှူးသင်တန်းကို ယနေ့(မတ်လ ၂၃ ရက်)၊ နံနက် ၉ နာရီက အမှတ်(၁)အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၊ ရတနာတန်ဆောင်ခန်းမ၌ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

“အခမ်းအနားဆိုသည်မှာ သတ်မှတ်ထားသော အချိန်၊ နေရာနဲ့ ပုံစံတကျဓလေ့ထုံးတမ်းများ သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်အဆင့် ရည်ရွယ်ချက်များနဲ့ စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာကျင်းပတဲ့ပွဲများဖြစ်ပါတယ်။ အခမ်းအနား အောင်မြင် ချောမောစေရေးအတွက် အရေးကြီးဆုံးသည် အခမ်းအနားမှူး(Master of Ceremony)(MC)က ဦးဆောင်စီစဉ်ပေးရသူများဖြစ်တဲ့အတွက် သင်တန်းက ပို့ချချက်တွေကို အကောင်းဆုံးလေ့လာသင်ယူပြီး အခမ်းအနားများစွာကို ဦးဆောင်ကျင်းပနိုင်တဲ့ အခမ်းအနားမှူးကောင်းများဖြစ်အောင် ကြိုးစားသင်ယူကြ‌ စေလို‌ပါတယ်”ဟု ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး လူမှုရေးဝန်ကြီး ဦးခင်မောင်ကြည်က အဖွင့်အမှာစကား ပြောကြားရာတွင် ပြောကြားသည်။

အဆိုပါ သင်တန်းကို ၃ ရက်ကြာကျင်းပမည်ဖြစ်ပြီး အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန ဝန်ထမ်းများနှင့် အခြေခံပညာကျောင်းများမှ ဆရာမများ စုစုပေါင်း(၃၆)ဦး တက်ရောက်ခဲ့ကြကြောင်းသိရသည်။

အဆိုပါသင်တန်းတွင် တိုင်းဒေသကြီးပြန်ကြားရးနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာနမှ ညွှန်ကြားရေးမှူး ဒေါ်ဖြူဖြူရည်က “M.C တစ်ဦးတွင်ရှိရမည့်အဓိကအရည်အချင်းများ၊M.C ၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာများဝတ်စားဆင်ယင်မှု၊ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု၊ အခမ်းအနားမှူးတစ်ဦး ဆောင်ရန်/ရှောင်ရန်များ၊ အသံပိုင်းဆိုင်ရာ၊ မိုက် အသုံးပြုမှု၊ ခန်းမအတွင်း ဆောင်ရွက်သည့် အခမ်းအနားများ၊ ခန်းမပြင် အခမ်းအနားများ”စသည်တို့အား သင်ကြားပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

အီရန်သမ္မတက မိုဒီနှင့် ဆွေးနွေးပြီးနောက်ဘရစ်ကတွန်းအားပေးဆောင်ရွက်ရန်တိုက်တွန်း

နူးဒေလီ၊ မတ် ၂၃ ရက်

အီရန်သမ္မတ မာဆုဒ် ပီဇက်ရှ်ကီယန်သည် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် နရင်ဒြာ မိုဒီနှင့် စနေနေ့က ဖုန်းဖြင့် ဆက်သွယ်ဆွေးနွေးစဉ် အနောက်အာရှတွင် ဖြစ်ပွားနေသော ပဋိပက္ခများကို ဖြေရှင်းရာ၌ ဘရစ် အဖွဲ့အနေဖြင့် အနာဂတ်ကိုပိုမို မျှော်တွေးပြီး လွတ်လပ်သော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ဆွေးနွေးမှုအတွင်း ပီဇက်ရှ်ကီယန်က လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသော တိုက်ခိုက်မှုများကို ရပ်တန့်ရန်နှင့် ဒေသတွင်းနှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း တည်ငြိမ်မှုရှိစေရန် ဘရစ် အနေဖြင့် အထောက်အကူပြုရန် လိုအပ်ကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းက ယခုနှစ်အတွက် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူမှုကို ရည်ညွှန်းလျက် တင်းမာမှုများ လျှော့ချရာတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများက အပြုသဘောဆောင်သည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ အီရန်သည်လည်း ဘရစ် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။

အီရန်သမ္မတသည် မကြာသေးမီက စစ်ရေးဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုများအပါအဝင် ဒေသတွင်း လက်ရှိအခြေအနေများကို မိုဒီအား ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့ပြီး ပဋိပက္ခအပေါ် အီရန်၏ ရပ်တည်ချက်ကို ထပ်လောင်းပြောဆိုခဲ့သည်။ ၎င်းက တိုက်ခိုက်မှုများကို အဆုံးသတ်ရန်နှင့် အခြေအနေများ ပိုမိုဆိုးရွားမလာစေရန် တားဆီးဖို့ အရေးကြီးကြောင်း အလေးအနက် ပြောကြားခဲ့သည်။

ထို့ပြင် ပီဇက်ရှ်ကီယန်က ပြင်ပစွက်ဖက်မှုများမရှိဘဲ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် တည်ငြိမ်မှုကို အာမခံနိုင်မည့် အနောက်အာရှနိုင်ငံများ ဦးဆောင်သော ဒေသတွင်း လုံခြုံရေးမူဘောင်တစ်ရပ် လိုအပ်ကြောင်းကိုလည်း အလေးပေး ပြောကြားခဲ့သည်။

၎င်းက ဆက်လက်၍ အမေရိကနှင့် အစ္စရေးတို့၏ ကျူးကျော်မှုများ နှင့် တရားမဝင် တိုက်ခိုက်မှုများကို ရာဇ၀တ်မှုများအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ပြီး အီရန်သည် ပဋိပက္ခကို စတင်ခဲ့သူမဟုတ်ကြောင်း အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့သည်။ နျူကလီးယားဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း အီရန်အပေါ် စစ်ရေးအရ တိုက်ခိုက်မှုများသည် “တရားမျှတမှု၊ ယုတ္တိဗေဒ သို့မဟုတ် ဥပဒေကြောင်းအရ အခြေခံ” မရှိဘဲ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ အဆိုပါအကြောင်းမဲ့တိုက်ခိုက်ခဲ့မှုကြောင့် အဆင့်မြင့်ခေါင်းဆောင်များ၊ တပ်မှူးများ၊ အရပ်သားများနှင့် ကျောင်းသူကျောင်းသားများ သေဆုံးခဲ့ရသကဲ့သို့ အများပြည်သူဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အဦများလည်း ပျက်စီးခဲ့ရကြောင်း ၎င်းက ရှင်းလင်းပြောကြ။းခဲ့သည်။

Ref: ခမာတိုင်းမ်စ်

ပျဥ်းမနားမြို့ကိုဗဟိုပြု၍ အင်အားအနည်းငယ်ရှိင လျင်တစ်ခုလှုပ်ခတ်

နေပြည်တော်၊ ပျဥ်းမနားမြို့ကိုဗဟိုပြု၍ အင်အားအနည်းငယ်ရှိသောငလျင်တစ်ခု ယနေ့ မတ် ၂၃ ရက်ညပိုင်းကလှုပ်ခတ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

ပျဥ်းမနားမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်(၄)မိုင်ခန့်အကွာ၊ အနက်(၆)ကီလိုမီတာကိုဗဟိုပြု၍ အင်အားရစ်(ခ်)တာစကေး(၄ ဒသမ ၄)အဆင့်ရှိ အင်အားအနည်းငယ်ရှိသောငလျင်တစ်ခုလှုပ်ခတ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

" တော်တော်ပြင်းတယ် ဒီငလျင်က အသံကြီးပါပါတယ်။ ဆွဲဆောင့်လိုက်သလိုနှစ်ချက်လောက်ဖြစ်သွားတယ်။ အရင်တစ်ခါတုန်းကလိုဘဲ။ အဲ့လောက်မပြင်းတာဘဲရှိတယ်။ ကြောက်ဖို့တော့ ကောင်းတယ်"ဟု ပျဥ်းမနားမြို့တွင်နေထိုင်သည့် ကိုအောင်ခန့်က ပေါ်ပြူလာနယူးစ်ကိုပြောသည်။

သိန္နီမြို့နယ် အွမ်လီးရေအားလျှပ်စစ် အောက်မှာ တရုတ်နိုင်ငံသားတွေ နှစ်ချီပြီး သယံဇာတ ခိုးတူး​နေ​ပေမယ့် အ​ရေးမယူနိုင်​သေး

သိန္နီမြို့နယ် အွမ်လီးရေအားလျှပ်စစ် အောက်မှာ တရုတ်နိုင်ငံသားတွေ နှစ်ချီ သယံဇာတ ခိုးတူးယူတာ ရှိနေကြောင်း ဒေသခံတွေဆီက သိရပါတယ်။

"နမ့်စလပ် ကနေ ကျော်လာရင် အွမ်လီး ဆိုတဲ့ နေရာမှာ ရေအား လျှပ်စစ် လုပ်နေတာတော့ ၅ နှစ်၊ ၆ နှစ် ရှိပြီ။ တရုတ်နိုင်ငံသား လုပ်ငန်းရှင်တွေ ဘန်းပြပြီး အဲဒီဘက်က တခြားပေါ့။ သယံဇာတ တွေတူးယူနေကြတာ" လို့ ဒေသခံ တယောက်က ပြောပါတယ်။

အဲဒီ သယံဇာတ တူးယူ နေတဲ့ နေရာက နမ့်စလပ်ကနေ မုံးစီးဘက်ခြမ်း၊ နားတီးကနေ လာရင် အေးရှားဝေါလ်ရဲ့ ဘယ်ဘက်ခြမ်းက လမ်းမကြီးကနေ သွားရတာလို့ သူက ပြောပါတယ်။

အဲဒီ အွမ်လီး နမ်ဆားချောင်းမှာ အစိုးရ အုပ်ချုပ်ကတည်းက လုပ်နေတဲ့ ရေအားလျှပ်စစ် စီမံကိန်းဖြစ်ပြီး တရုတ် သူဌေး ၄ ယောက်ထက်မနည်း ပါဝင်လုပ်နေတဲ့ တကယ့် အကြီးစား စီမံကိန်း ဟုတ်ဆတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

"အရင်က အစိုးရနဲ့ စာချုပ်ချုပ်ထားတဲ့ တရုတ်နိုင်ငံသား လုပ်ငန်းရှင်တွေပါ။ သူတို့ ရေအားလျှပ်စစ်လုပ်နေတဲ့ ထိတော့ သွားလို့ရတယ်။ အဲဒီနေရာရဲ့ အောက်ဘက်မှာ ဘာတွေ တူးယူနေလဲ မသိဘူး။ ဘယ်သူ့ကိုမှ ပေးမဝင်ဘူး။ လမ်းကြီးဖောက်ပြီး တူးယူနေတာ ကြာပြီ။ အရင်နှစ်ကတည်းက ရှိပြီ" လို့ ဒေသခံ အမျိုးသား တစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

အွမ်လီးရွာမှာ လုပ်နေတဲ့ ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းက အစိုးရ ထိန်းချုပ်တဲ့ကာလ ၂၀၂၁ ခန့်ကတည်းက ဖြစ်ပြီး ၅ နှစ်စီမံကိန်းလို့ သိရပြီး ၂၀၂၅ မှာ ရရမှာ ဖြစ်ပေမယ့် ဆက်လုပ်ခွင့်မရတာဖြစ်နိုင်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

စီမံကိန်းသက်တမ်းက ၂၀၂၅ မှာ ကုန်ဆုံးသွားပြီဖြစ်ပေမယ့် လုပ်ငန်း ဘာမှ မပြီးပဲ စီမံကိန်းဘန်းပြပြီး ရေအားလျှပ်စစ်လုပ်မယ့်နေရာရဲ့ အောက်ဘက် လမ်းဖောက်ဆင်းသွားတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၃ - ၂၀၂၄ တွေတုန်းက မြေစာသယ်တဲ့ကားတွေနဲ့ အဲဒီ အွမ်လီးရေအားလျှက်စစ် အောက်ဘက်က မြေကြီးတွေကို သူများမမြင်အောင် မိုးကာနဲ့ အုပ်ပြီး ညည ဆိုရက် သယ်ပြီး တရုတ်ဘက် တက်တက်သွားတယ် လို့ သူက ရှင်းပြပါတယ်။

အွမ်လီးရေအားလျှပ်စစ် စီမံကိန်းနေရာအထိက ခွင့်တောင်းပြီး ဒေသခံတွေ လာလို့ရပေမယ့် တရုတ်နိုင်ငံသားလုပ်ငန်းရှင်တွေ လမ်းဖောက်ပြီး။သယံဇာတ ခိုးတူးယူနေတဲ့ နေရာဘက်တော့ သူတို့ရဲ့ လူတွေကလွဲပြီး မည်သူ တဦးတယောက်ကိုမှ ဝင်ရောက်ခွင့်မပြုဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

အဲဒီ အွမ်လီး ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းက ၂၀၂၁ ခန့် အစိုးရ အုပ်ချုပ် ကတည်းက ၅ နှစ်စီမံကိန်းနဲ့ သဘောတူထားတဲ့ နေရာဖြစ်ပြီး MNDAA ထိန်းချုပ်ပြီးနောက် စီမံကိန်း ဆက်လုပ်တာ မရှိတော့ပေမယ့် အဲဒီရေအားလျှပ်စစ်လုပ်မယ့် နေရာ အောက်ဘက် လမ်းဖောက်ကာ မြေကြီးက အစ တရုတ်ဘက် သယ်ယူသွားက သယံဇာတ တူးယူ​နေတာ နှစ်ချီရှိနေပြီလို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

သိန္နီမြို့နယ် နမ့်စလပ်ရွာ နဲ့ အနီးဝန်းကျင်ကိုတော့ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့က MNDAA နဲ့ ပူးပေါင်း တပ်ဖွဲ့တွေ သိမ်းပိုက်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး လက်ရှိအထိ MNDAA တပ်ဖွဲ့က ထိန်းချုပ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျူးဘားနိုင်ငံမှာ တစ်နိုင်ငံလုံး အမှောင်ကျပြီးနောက် လျှပ်စစ်မီး ပြန်လည်ရရှိ

ကျူးဘားနိုင်ငံမှာ တပတ်အတွင်း ဒုတိယအကြိမ်မြောက် တနိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာနဲ့ လျှပ်စစ်မီးပြတ်တောက်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် တနင်္ဂနွေနေ့မှာ မီးပြန်လာပြီလို့ အစိုးရတာဝန်ရှိသူတွေက ပြောပါတယ်။ အမေရိကန်ရဲ့ ရေနံပိတ်ဆို့မှုဒဏ်ကြောင့် ကျူးဘားကျွန်းဟာ အပြင်းအထန် ရုန်းကန်နေရတဲ့ အချိန်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။
​
လျှပ်စစ်​မီးပြန်ရရှိမှု

မြို့တော် ဟာဗားနားရဲ့ သုံးပုံနှစ်ပုံလောက်မှာ တနင်္ဂနွေနေ့ မွန်းလွဲပိုင်းကစပြီး မီးပြန်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သုံးစွဲလိုတဲ့ လျှပ်စစ်ပမာဏက ထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့ ပမာဏထက် ပိုများနေသေးတယ်လို့ သတိပေးထားပါတယ်။

​နိုင်ငံရေး တင်းမာမှု

အမေရိကန် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့်က ပြီးခဲ့တဲ့ ဇန်နဝါရီလမှာ ကျူးဘားကို ရေနံပိတ်ဆို့မှုတွေ လုပ်ခဲ့သလို၊ ကျူးဘားကို "သိမ်းပိုက်ဖို့" အထိပါ စကားနာထိုးခဲ့တာကြောင့် နှစ်နိုင်ငံကြား တင်းမာမှုတွေ အရမ်းမြင့်တက်နေပါတယ်။

​စစ်ရေးပြင်ဆင်မှု

ကျူးဘား နိုင်ငံခြားရေး ဒု-ဝန်ကြီးက အမေရိကန်ရဲ့ ကျူးကျော်မှုကို ခုခံဖို့ သူတို့စစ်တပ်က ပြင်ဆင်နေတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့ဘက်က ဆွေးနွေးဖို့ အမြဲတမ်း အသင့်ရှိနေကြောင်းနဲ့ သူတို့ရဲ့ နိုင်ငံရေးစနစ်ကို ပြောင်းလဲဖို့ ဆွေးနွေးမှာကိုတော့ လက်မခံဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

​ပြည်သူတွေရဲ့ အခက်အခဲ

​၂၀၂၄ ခုနှစ်ကစပြီး ကျူးဘားမှာ တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာနဲ့ မီးပြတ်တာ (၇) ကြိမ်ရှိသွားပါပြီ။ ပြည်သူတွေဟာ ရေခဲသေတ္တာထဲက စားသောက်ကုန်တွေ ပုပ်သိုးကုန်မှာကို စိုးရိမ်နေကြရပါတယ်။

​"အခုလို အခြေအနေမျိုးနဲ့ နေထိုင်ရတာ နေ့တိုင်း ပိုခက်ခဲလာတယ်" လို့ ဟာဗားနားမြို့က သူနာပြုတဦးက ပြောပါတယ်။

​မီးမလာတဲ့အပြင် ဖုန်းလိုင်းနဲ့ အင်တာနက်ပါ ပြတ်တောက်တဲ့အတွက် မိသားစုဝင်တွေနဲ့ ဆက်သွယ်လို့မရဘဲ ဒုက္ခရောက်နေကြတာပါ။

​စီးပွားရေး အကျပ်အတည်း

​ကျူးဘားရဲ့ အဓိက မဟာမိတ်ဖြစ်တဲ့ ဗင်နီဇွဲလားခေါင်းဆောင် နီကိုးလပ်စ် မာဒူရိုကို ပြီးခဲ့တဲ့ ဇန်နဝါရီလမှာ အမေရိကန်က ဖမ်းဆီးလိုက်ပြီးနောက်ပိုင်း ကျူးဘားရဲ့ လျှပ်စစ်ကဏ္ဍဟာ ပိုဆိုးလာခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန်က ကျူးဘားကို ရေနံရောင်းတဲ့ ဘယ်နိုင်ငံကိုမဆို အခွန်တိုးကောက်မယ်လို့ ခြိမ်းခြောက်ထားတာကြောင့် လောင်စာဆီ ရှားပါးမှုတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ရွှေဈေး ကျပ် သိန်း ၁၀၀ အောက် ပြန်ရောက်ပြီ

ကမ္ဘာ့ရွှေဈေး ပြန်လည် ကျဆင်းမှုနဲ့အတူ ပြည်တွင်းရွှေဈေးလည်း လိုက်ပါ ကျဆင်းနေတာမှာ ဒီကနေ့ မတ် ၂၃ ရက်၊ မနက်ပိုင်းမှာတော့ ကျပ် သိန်း ၁၀၀ အောက်ကို ပြန်လည် ရောက်ရှိလာပြီ ဖြစ်တယ်လို့ ဈေးကွက်အတွင်းက စုံစမ်း သိရှိရပါတယ်။

ကမ္ဘာ့ရွှေဈေးဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ မတ် ၁၈ ရက်၊ မနက်ပိုင်းမှစတင်ကာ တအောင်စ ၄၉၉၆ ဒေါ်လာဝန်းကျင်နဲ့ ၅၀၀၀ အောက်ကို ပြန်လည် ကျဆင်းလာတာဖြစ်ပြီး ခြောက်ရက်အတွင်း ဒေါ်လာ ၆၀၀ ကျော် အကျရှိခဲ့တာကို တွေ့ရပါတယ်။

အဲဒီလိုပဲ ပြည်တွင်း ရွှေဈေးလည်း ကျဆင်းလာတာမှာ ခြောက်ရက်အတွင်း ကျပ် ကိုးသိန်းကျော်ဝန်းကျင် အကျရှိထားကာ ဒီကနေ့မှာတော့ အခေါက်ရွှေ တကျပ်သား ကျပ် ကိုးဆယ့်ကိုးသိန်း သုံးသောင်းဝန်းကျင်ကို ရောက်ရှိနေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

“လက်ရှိ ပြည်တွင်းဈေးကွက် အနေအထားကတော့ အဝယ်ပိုင်းမှာ နည်းနည်းလေး ပြန်လှုပ်လာတယ် ပြောရမယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ ရက်ပိုင်းကတော့ တော်တော်လေးကို ငြိမ်နေခဲ့တာ။ အရောင်းအဝယ်တွေလည်း သိပ်မဖြစ်ကြဘူး။ ဒီမနက်တော့ အဝယ်ဘက် နည်းနည်းပြန်လှုပ်ပေမယ့် တချို့ကလည်း ကမ္ဘာ့ဈေး ဒီထက်များ ပိုကျဦးမလားပေါ့၊ စောင့်ကြည့်‌နေကြတယ်” လို့ ရွှေလုပ်ငန်းရှင် တယောက်က ပြောပါတယ်။

ဈေးကွက် ကျွမ်းကျင်သူတွေကတော့ လက်ရှိအချိန်ဟာ ရွှေအရမ်း ရှားပါးနေတဲ့အချိန် ဖြစ်တာကြောင့် ဝယ်သင့်တဲ့အချိန်ဖြစ်ပြီး အရောင်းသမားတွေ အတွက်ကတော့ အရေးပေါ် မလိုအပ်သေးဘူး ဆိုပါက လုံးဝ မရောင်းသင့်သေးဘူးလို့ ပြောပါတယ်။

“လက်ရှိ ဈေးကွက် အနေအထားကတော့ အဝယ်သမားတွေ အကြိုက်ပါ။ ဒီအောက်ဈေးမှာတော့ ဝယ်ကိုင်ထားသင့်တယ်။ ဒါပေမယ့် တကယ်တမ်းက အခုဖြစ်နေတဲ့ ကမ္ဘာ့ဈေးနဲ့တွက်မယ်ဆို ပြည်တွင်းဈေးက ၉၂ သိန်းလောက်အထိ ဆင်းသင့်တာ။ ဒါပေမယ့် ဈေးကွက်ထဲ တချို့ဆိုင်တွေ အခုထိ ဈေးမဖွင့်ကြသေးဘူး။ ပါးစပ်ဈေးဖြစ်နေတဲ့ အနေအထားပေါ့။ ဒါကြောင့် သတိလေးနဲ့ အလုပ် လုပ်‌စေချင်တယ်” လို့ ရွှေဈေးကွက် ကျွမ်းကျင်သူ တယောက်က ပြောပါတယ်။

အခုလို ကမ္ဘာ့ရွှေစျေးနှုန်း ကျဆင်းသွားရတဲ့ အဓိက အကြောင်းအရင်းကတော့ အမေရိကန် ဗဟိုဘဏ်ရဲ့ ဘဏ်အတိုးနှုန်းနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် ဖြစ်တယ်လို့သိရပြီး အရင်ကတော့ ဗဟိုဘဏ်အနေနဲ့ ၂၀၂၆ မှာ ဘဏ်အတိုးနှုန်း တကြိမ်ထက်မက လျှော့ချမယ်ဆိုတဲ့ လက္ခဏာတွေ ပြခဲ့ပေမယ့် လက်ရှိမှာတော့ ဘဏ်အတိုးနှုန်းကို လျှော့ချခြင်းမရှိဘဲ မူလအတိုင်း ဆက်လက် ထားရှိလိုက်တာကြောင့် ဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ဟာလည်း U.S. PPI (Producer Price Index) ဒေတာ ထွက်လာပြီးနောက်ပိုင်း ပြုလုပ်လိုက်တာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ရွှေနဲ့ ငွေစျေးနှုန်းဟာ ဗဟိုဘဏ် ရဲ့ သတင်းထွက်မလာခင် ကတည်းက ကျဆင်းလာခဲ့တာ ဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

U.S. PPI (Producer Price Index) ဆိုတာဟာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ထုတ်လုပ်သူတွေ၊ လယ်သမားတွေနဲ့ ဝန်ဆောင်မှုပေးသူတွေက ၎င်းတို့ရဲ့ ကုန်ပစ္စည်းနဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတွေအတွက် ရရှိတဲ့ လက်ကားစျေးနှုန်းတွေရဲ့ ပျမ်းမျှ ပြောင်းလဲမှုနှုန်းကို တိုင်းတာတဲ့ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု ညွှန်းကိန်းတခု ဖြစ်ပြီး ၎င်းဟာ စားသုံးသူစျေးနှုန်း (CPI) မတိုင်မီ ထုတ်လုပ်မှုအဆင့်မှာ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို ကြိုတင်ထင်ဟပ် ပြသတာ ဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

လက်ရှိမှာ PPI ဒေတာဟာ ခန့်မှန်းထားတာထက် အများကြီး တက်လာတာကို တွေ့ရပြီး ဒါဟာ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု မြင့်မားလာတယ်ဆိုတာကို ပြသနေတဲ့အချက် ဖြစ်ကာ အခုလိုဖြစ်ရတဲ့ တခြား အကြောင်းအရင်းတွေကတော့ အရှေ့အလယ်ပိုင်းက စစ်ရေးဖြစ်ကာ အထူးသဖြင့် ဟောမုဇ်ရေလက်ကြား ပိတ်ပင်မှုနဲ့ စွမ်းအင် အဆောက်အအုံတွေကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်လာခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

စားအုန်းဆီ စျေး ၁၅၀၀၀ ဖြစ်လာတဲ့အပြင် ဝယ်မရတဲ့အထိဖြစ်နေပြီး မြေပဲဆီလည်း စျေးနူန်းမြင့်တက်ကာ လိုသလောက်မရ ဖြစ်နေ

ပြည်ပကတင်သွင်းရတဲ့ စားအုန်းဆီစျေးမြင့်တက်ပြီး ဝယ်ယူရခက်လာသလို ပြည်တွင်းထွက် မြေပဲဆီစျေးနူန်းလည်း မြင့်တက်လာကာ ပစ္စည်းကို ထိန်းပြီး ရောင်းနေရတဲ့ အခြေအနေတွေ ဖြစ်ပေါ်နေတယ်လို့ စုံစမ်းသိရှိ ရပါတယ်။

လက်ရှိ ပြည်တွင်းစားဆီစျေးကွက်မှာ နေရာဒေသအပေါ်လိုက်ပြီး စားအုန်းဆီစျေးနူန်းက တပိဿာကို ၁၂၅၀၀ ကျပ်မှ ၁၅၀၀၀ ကျပ်အထိ စျေးပေါက်နေတဲ့အပြင် ဝယ်ယူရခက်ခဲတဲ့ အခြေအနေတွေပါ ဖြစ်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

အလားတူ မြေပဲဆီကလည်း တပိဿာကို ၁၉၀၀၀ ကျပ်မှ ၂၂၀၀၀ ကျပ်အထိ စျေးပေါက်နေပြီး ဆီကြိတ်ခွဲနိုင်မှု နည်းတဲ့အတွက် စျေးကွက်အတွင်း ဆီကိုထိန်းပြီးရောင်းနေရတယ်လို့ သိရပါတယ်။

" စားအုန်းဆီက လိုချင်သလောက်မရဘူးဖြစ်နေတယ်။ စျေးကလည်း တက်နေတယ်။.စျေးတက်ပြီးဝယ်လို့ရရင် အလုပ်ဖြစ်သေးတယ်။ စျေးတက်ပြီးဝယ်မရတော့ အဆင်မပြေဘူး ။ ဒီကြားထဲ လိမ်တဲ့သူတွေကရှိသေးတယ်။ မြေပဲဆီကလည်း စျေးတွေဆက်တိုက်တက်လာတယ်။ မြေပဲဆံကြိတ်ခွဲနိုင်မှာ ရောင်းနိုင်တဲ့ အခြေအနေဖြစ်နေတယ်။ ခုရက်ပိုင်းမှာ ဆိုရင် မနက်တပိုင်းပဲ ရောင်းပေးနိုင်တာရှိသလို နေ့ခင်းမှ ရောင်းပေးနိုင်တာတွေ ရှိလာတယ်။ အဓိက မြေပဲဆံ ဝယ်ရခက်တဲ့အခြေအနေတွေကြောင့် ဆီကိုလည်း ချင့်ချိန်ရောင်းနေရတယ်။ စျေးကတော့ အရင်ရက်က ၁၇၀၀၀ ပဲရှိတာကနေ အခု ၁၉၀၀၀ ရောင်းနေရတယ်။ဒါစက်ဆီပါ ။" လို့ စားဆီရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ကိုင်သူတယောက် ကပြောပါတယ်။

လက်ရှိ စျေးကွက်အတွင်းမှာ မြေပဲဆံက လက်ကျန်နည်းလာခြင်း ၊ တောင်သူတွေကိုယ်တိုင် တနိုင်တပိုင် မြေပဲဆီကြိတ်ရောင်းချသူများလာခြင်းကြောင့် စျေးကွက်ထဲမှာ မြေပဲဆံ အရောင်းအဝယ်အေးလာတဲ့အတွက် ဆီစက်ပိုင်တွေအနေနဲ့ ဆီကြိတ်ခွဲမှုလျော့ကျလာပြီး ဆီစျေးမြင့်တက်လာတာဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

စားအုန်းဆီကတော့ ပြည်ကနေ တင်သွင်းမှူ ပမာဏလျော့ကျသွားတဲ့အတွက် ပြည်တွင်းမှာ ဆီခွဲတမ်းချမှုနည်းသွားပြီး စျေးကွက်အတွင်းမှာ ဆီလိုအပ်ချက်များလာပြီး စျေးမြင့်တက်ကာ ဝယ်ယူလို့မရတဲ့အထိ ရှိလာတာဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

" စားသုံးသူရေးရာ ရဲ့အစီအစဥ်နဲ့ ဆီခွဲတမ်းဖြန့်ဖြူးရတာရှိတယ်။အဲဒီခွဲတမ်းရရှိတဲ့သူတွေကို ကုမ္ပဏီတွေက စာချုပ်ချုပ်ထားတယ်လို့ ကြားတယ်။ငါးလပိုင်းဟိုဘက်တော့ ဘယ်လိုဖြစ်မယ်မသိဘူး။ ကြားတာထပ်ပြောရရင် ငါးလပိုင်းကျရင် တန်တသောင်းလောက်ပိုသွင်းမယ်ကြားတယ်။ လက်ရှိကတော့ နည်းနည်းထိန်းထားတဲ့အတွက် နည်းနည်းလျှော့သွင်းထားတဲ့သဘောရှိတယ်။ဒါကြောင့် အဝယ်ခက်သွားတဲ့သဘောရှိတယ်။ ခွဲတမ်းရရှိမှုနည်းလို့ ပါ။မှောင်ခိုလိုင်းကတော့ အန္တရာယ်များတယ်။ သွင်းလာတဲ့သူ လက်ထဲရှိသူက စျေးခေါ်ပြီးရောင်းကြတာပေါ့။ ကျွန်တော်တို့က အဲလိုင်းမကိုင်ဘူး ။ပဲဆီကတော့ လက်ရှိ ပဲဆံက ပြတ်လပ်သွားပြီလေ ။ဆောင်းပဲကနည်းသွားပြီ ။ မိုးပဲကလည်း မပေါ်သေးဘူး ။ဒီနှစ်ပဲဆံကလည်းအထွက်လျော့တယ်။ အဲဒါပဲဖတ်စျေးကတက်လို့ ပဲဆီစျေး နည်းနည်းခံသာနေတာ ။ ဆောင်းပဲ ပြတ်သလောက်ဖြစ်သွားပြီ။ မိုးပဲက ကိုးလပိုင်းလောက်မှထွက်တော့မယ်။ " လို့ မြန်မာနိုင်ငံ ဆီစက်ပိုင်ရှင်များအသင်းဝင်တယောက်က ပြောပါတယ်။

စားသုံးသူရေးရာဦးစီးဌာနက ​ကြေငြာထားတဲ့ စားအုန်းဆီ အခြေခံလက်ကားရည်ညွှန်းစျေးနူန်းမှာ မတ် ၁၉ ရက်ကနေ ၂၆ ရက်အထိကို တပိဿာ ၆၆၀၀ ကျပ်သာ သတ်မှတ်ထားပါတယ်။

အလားတူ မြေပဲဆီစျေးကလည်း မန္တလေးကုန်စည်ဒိုင်မှာ တပိဿာကို ၁၉၀၀၀ ကျပ် စျေးပေါက်ပြီး ပြည်ကုန်စည်ဒိုင်မှာ တပိဿာကို ၁၆၀၀၀ ကျပ်နူန်းသာ စျေးဖွင့်ထားတာ တွေ့ရပါတယ်။

မကွေးမြို့ မြေပဲခွဲစက်ပိုင်ရှင်တယောက်ကလည်း " အခုက ကျွန်တော့်အထင်ပေါ့နော် စက်သုံးဆီအခက်အခဲကြောင့် စားအုန်းဆီကလည်း တင်သွင်းမှုနည်းသွားတယ်။ စားအုန်းဆီ ဝယ်မရလို့ စျေးတက်တော့ မြေပဲဆီဘက်ကိုလှည့်ကြတယ်။.မြေပဲကလည်း ကုန်ကြမ်းက မရှိသလောက်နည်းလာတော့ အဲဒီမှာ ဝယ်လိုအားကများပြီး စျေးကွက်ကတက်လာတယ်လို့ မြင်တယ်။ မြေပြင်အခြေအနေမှာက မြေပဲ အရောင်းအဝယ်နည်းသွားတယ်။ " လို့ ပြောပါတယ်။

မြေပဲဆီကို ပြည်တွင်းမှာထုတ်လုပ်တာဖြစ်ပြီး ကုန်ကြမ်းဖြစ်တဲ့ မြေပဲဆံကလည်း ဒေသထွက်ကုန်စည်ဖြစ်ပါတယ်။

လက်ရှိမှာ မြေပဲဆံက မန္တလေးစျေးကွက်မှာ S1 လုံးဆံက ၁၂၀၀၀ မှ ၁၂၅၀၀ ကျပ်ရှိပြီး S1 ဆီဆံက ၁၀၅၀၀ မှ ၁၁၅၀၀ ကျပ်၊ အနီလုံးဆံက ၁၁၀၀၀ မှ ၁၁၅၀၀ ကျပ်ရှိပြီး အနီဆီဆံက ၁၀၅၀၀ မှ ၁၁၀၀၀ ကျပ်၊ ပြန့်လုံးဆံ ၁၂၀၀၀ ကျပ် စျေးရှိနေပါတယ်။

စားအုန်းဆီကတော့ ပြည်တွင်းမှာဆီလိုအပ်ချက်အရ နှစ်စဥ်ပြည်ပကနေ တန်ချိန် သိန်းနဲ့ချီတင်သွင်းနေရတာဖြစ်ပါတယ်။

ယာယီသမ္မတ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်း​အောင်လှိုင်ရဲ့ ကျန်းမာ​ရေးအ​ခြေအ​နေ ထုတ်ပြန်ချက်

ပဲခူးမြို့နယ်မှာ စက်သုံးဆီစာအုပ်နဲ့သာ ဆီဝယ်ယူနိုင်မယ့် အစီအစဥ်စတင်

ပဲခူးတိုင်း ၊ ပဲခူးမြို့နယ်မှာ စက်သုံးဆီထုတ်ယူခွင့် စာအုပ်နဲ့သာ ဆီဝယ်ယူခွင့်ပြုမယ့်အစီအစဥ်ကို စတင် လုပ်ဆောင်နေတယ်လို့ ဒေသခံတွေဆီက စုံစမ်းသိရှိ ရပါတယ် ။

စက်သုံးဆီ ထုတ်ယူခွင့် စာအုပ်ပြုလုပ်ဖို့အတွက် ယာဉ်လိုင်စင်မိတ္တူ ၊ ယာဉ်အမျိုးအစား ၊ ယာဉ်ပိုင်ရှင်အမည် (မှတ်ပုံတင်မိတ္တူ) ၊ သက်ဆိုင်ရာ ရပ်ကွက်/ ကျေးရွာအုပ်စု အုပ်ချုပ်​ရေးမှူးရဲ့ ရပ်ကွက်မှာ နေထိုင်ကြောင်းနဲ့ ပိုင်ရှင်ဖြစ်သည်မှာ မှန်ကန်ကြောင်း ထောက်ခံချက် ပြုလုပ်ပြီး သက်ဆိုင်ရာ ရပ်ကွက်နဲ့ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံးမှာ စာရင်းပေးသွင်းရတယ်လို့ သိရပါတယ်။

အဲဒီလို အုပ်ချုပ်ရေးရုံးမှာ စာရင်းပေးသွင်းတဲ့အခါ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရဲ့ ထောက်ခံချက်ရရှိဖို့အတွက် စာရွက်စာတမ်းကြေးအဖြစ် ၁၀၀၀ မှ ၁၀၀၀၀ ကျပ်အထိ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးကို ပေးဆောင်ရတယ်လို့ ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။

" ရပ်ကွက်တိုင်းတော့မတူဘူး ။ တချို့ရပ်ကွက် စာရွက်စာတမ်းဖို့ ၁၀၀၀ ပေးရတယ်။ တချို့နေရာကျတော့ ဆိုင်ကယ်ဆိုရင် ၅၀၀၀ ၊ ကားဆိုရင် ၁၀၀၀၀ ပေးရတယ်သိရတယ် ။ကျန်တဲ့နေရာတော​့ မသိဘူး ။ကျွန်တော်တို့ဘက်က ၁၀၀၀ ပေးရတယ်။ အဲဒီအတွက်သူတို့ကလည်း ရှင်းပြပါတယ်။ မနေ့ကတည်းက အပြီးလုပ်ရမယ်ဆိုပြီး လော်နဲ့ လိုက်အော်လို့ အမြန်သွားလုပ်လိုက်ရတယ်။ မှတ်ပုံတင်နဲ့ ပေးရတယ်။ မိတ္တူဆိုင်တွေလည်း လူအပြည့် ၊ ရပ်ကွက်ရုံးလည်း လူအပြည့်ပဲ လုပ်ရတယ်။စာအုပ်ကတော့ မရသေးဘူး ။ ဘယ်လောက်ကြာမယ် မသိသေးဘူး။ " လို့ ဒေသခံက ပြောပါတယ်။

ပဲခူးမြို့ အပါအဝင် ဘုရားကြီးမြို့ ၊အင်းတကော်မြို့တွေမှာလည်း စက်သုံးဆီ ထုတ်ယူခွင့်စာအုပ် ပြုလုပ်ကြရတာဖြစ်ပြီး မနေ့က မတ် ၂၂ ရက်နေ့မှာပဲ အပြီးသတ် အုပ်ချုပ်ရေးရုံးတွေကို စာရင်းပေးသွင်းခဲ့ရတာဖြစ် တယ်လို့ သိရပါတယ် ။

" မနေ့က မြို့ထဲမှာ မိတ္တူဆိုင်တွေမှာ လူတွေ တန်းစီကြလို့ အများကြီးပဲ။ စာရင်းပေးဖို့ မိတ္တူတွေဆွဲကြရတယ်။ ဆိုင်ကယ်လိုင်စင်တွေ ပါတယ်။ ပြီးတော့ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးကို တင်ရတယ်။ အဲဒီကမှ မြို့နယ်ကိုတင်မှာလို့ ပြောတယ် ။ အင်းတကော်နဲ့ ဘုရားကြီးကလည်း ပဲခူးမြို့နယ်ထဲပါတယ်ဆိုတော့ သူတို့တွေလည်း လုပ်ရတယ်။ " လို့ ပဲခူးဒေသခံက ပြောပါတယ်။

ကျေးရွာဘက်တွေမှာတော့ ယာဥ်ပိုင်ရှင်ဖြစ်ကြောင်း Wheel Tex နဲ့ အိမ်ထောင်စုဇယား ၊ ကျေးရွာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ထောက်ခံစာနဲ့ စာရင်းသွင်းရတာ ဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

စက်သုံးဆီ ထုတ်ယူခွင့်စာအုပ် ပြုလုပ်ဖို့ အထောက်အထားတွေနဲ့တကွ စာရင်းပေးသွင်းရပေမယ့် စာအုပ်ရရှိမယ့် အချိန်ကိုတော့ အတိကျမသိရှိရသေးဘူးလို့ သိရပါတယ်။

၅ ရက်တာ အပစ်ရပ်မယ့် အီရန်အ​ရေး

အမေရိကန်နဲ့ အီရန် နှစ်နိုင်ငံကြား တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးမှုတွေ အဆင်ပြေနေပြီး ရှေ့ဆက်လည်း ညှိနှိုင်းမှုတွေ လုပ်မှာဖြစ်လို့ အီရန်ကို ထိုးစစ်ဆင်နေတာတွေ ၅ရက် ရပ်ထားမယ်လို့ သမ္မတ ထရန့်က ဆိုပါတယ်။

ဟောမုဇ် ရေလက်ကြားကို ဆက်ပိတ်ထားရင် အီရန်ရဲ့ ပင်မ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစနစ်တွေကို ဖောက်ခွဲ ဖျက်ဆီးပစ်မယ်လို့ သမ္မတထရန့်က ကြေငြာထားခဲ့ပြီး၊ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂ ရက်အတွင်းမှာတော့ အီရန်ခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ ပြောဆိုဆွေးနွေးတာတွေ ရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဆွေးနွေးမှုတွေက ရလာဒ်ကောင်းတွေ ရှိခဲ့ပြီး လာမယ့် ၅ ရက်တာကာလအတွင်းမှာလည်း အီရန်ခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ ဆက်လက်ညှိနှိုင်း ဆွေးနွေးတာတွေ လုပ်သွားမယ်လို့ သူကဆိုပါတယ်။

အမေရိကန်နဲ့ အီရန် စစ်ပွဲအတွင်း အီရန်ကနေ ကမ္ဘာတဝှမ်းကို ရေနံတင်ပို့နေတဲ့ ဟောမုဇ် ရေလက်ကြားကို အီရန်ဖက်က ပိတ်ဆို့ပြီး ရေနံတင်သင်္ဘောတွေကို တိုက်ခိုက်ခဲ့လို့ ကမ္ဘာနဲ့အဝှမ်းမှာ လောင်စာဆီ ရှားပါး ပြတ်လပ်မှုတွေ ကြုံနေကြရတာဖြစ်ပါတယ်။

အမေရိကန်ဖက်ကလည်း ဟောမုဇ်ရေလက်ကြားကိုမဖွင့်ပေးရင် အီရန်ကို အပြင်းအထန်တိုက်ခိုက်မယ်လို့ စစ်ကြေငြာထားခဲ့ပါတယ်။

အခုလို အမေရိကန်နဲ့ အီရန် ဆွေးနွေးကြတယ်ဆိုတဲ့ ကိစ္စအပေါ် အပြုသဘောဆောင်တဲ့၊ ကောင်းမွန်တဲ့ ရလာဒ်တွေ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်ဒေသတွင်း ငြိမ်းချမ်းရေးသာမက ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး အခြေအနေတွေ ထိခိုက်မှုကို ပြန်ကုစားဖို့ ကမ္ဘာတဝှမ်းက မျှော်လင့်တကြီး စောင့်ကြည့်နေကြပါတယ်။