၈ နှစ်ကြာ ဒူးနာတာကို ၅ ရက်နဲ့ ပျောက်ကင်းခဲ့တဲ့ ကိုယ်တွေ့ဆေးနည်း
မင်္ဂလာပါရှင်။ ဒီဆေးနည်းလေးကို ကိုယ်တိုင် လက်တွေ့ စမ်းသပ်ပြီး အဆင်ပြေလို့ ပြန်လည်မျှဝေပေးတာပါ။ ကျွန်မအမေဟာ ဒူးနာတာ ၈ နှစ်လောက်ရှိနေပါပြီ။ မြန်မာဆေးရော၊ အင်္ဂလိပ်ဆေးရော အမျိုးမျိုးစုံအောင် ကုသခဲ့ပေမယ့် သက်သာမလာခဲ့ပါဘူး။
အခုတော့ ညတိုင်း ဆေးစည်းပြီး အိပ်လိုက်တာ ၅ ရက်မြောက်နေ့မှာ သိသိသာသာကို သက်သာလာပါတယ်။ ဒီနည်းက ငွေကုန်ကြေးကျလည်း သက်သာသလို ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးလည်း မရှိတာကြောင့် ဘယ်လိုအကြောင်းကြောင့်ပဲ နာနေပါစေ စမ်းသုံးကြည့်ဖို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။
ဆေးနည်း
လက်ဖက်အသားအစိုနဲ့ ကျောက်ချဉ်ခဲကို ပမာဏတူယူပြီး ညက်အောင် ထောင်းပါ။ ပြီးရင် နာနေတဲ့ ဒူးခေါင်းပေါ်မှာ စည်းပြီး အိပ်ပါ။ မနက်ကျမှ ပြန်ခွာပါ။ နောက်နေ့ညမှာလည်း ဒီအတိုင်းပဲ ပြန်စည်းပြီး အိပ်ပေးရုံပါပဲ။
ဒူးနာဝေဒနာရှင်များအားလုံး ဒီဆေးနည်းနဲ့ သက်သာပျောက်ကင်းကြပါစေလို့ ဆုတောင်းပေးပါတယ်။ ဒီအချက်အလက်တွေက ဗဟုသုတအဖြစ အကျိုးရှိမယ်ဆိုရင် အခြားသူများလည်း သိရှိရအောင် ပြန်လည်မျှဝေပေးကြဖို့ မေတ္တာရပ်ခံပါတယ်ရှင်။

ဆန်လုံးညိုစားခြင်းရဲ့ ကျန်းမာရေး အကျိုးကျေးဇူးများ
ကျွန်တော်တို့ဘဝရဲ့မရှိမဖြစ်အရေးပါတဲ့ အရာတွေထဲမှာ ဆန်လည်းပါဝင်ပါတယ်။ နေ့တိုင်း ကျွန်တော်တို့တွေက ကျန်းမာစွာ အသက်ရှင် နေထိုင်နိုင်ဖို့အတွက် ထမင်းသုံးနပ် စားပေးရပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ အသက်ရှင်ဖို့အတွက် စားသောက်နေတဲ့ ဆန်တွေဟာ အမျိုးအစားများစွာရှိပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့အများစု စားသုံးဖြစ်တာကတော့ ရိုးရိုးဆန်ပါပဲ။ ရိုးရိုးဆန်ထက် ဆန်လုံးညိုက ပိုပြီး ကျန်းမာရေးနဲ့ ညီညွတ်ပါတယ်။ ဘာလို့ ဆန်လုံးညိုက ကျန်းမာရေးနဲ့ ပိုပြီးညီညွှတ်လဲဆိုတာကို ဒီအကြောင်းအရာကနေ ဖော်ပြပေးလိုက်ရပါတယ်။
အာဟာရပါဝင်မှုများခြင်း
ဆန်လုံးညိုက ရိုးရိုးဆန်နဲ့ယှဉ်ရင် အာဟာရဓာတ်ပိုပြီး ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီဆန်က ဆီလီနီယံ၊ ကယ်စီယံ၊ မဂ္ဂနီစီယံကဲ့သို့ သတ္တုဓာတ်တွေ ပိုင်ဆိုင်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဆန်လုံးညိုက ရိုးရိုးဆန်တွေမှာ မတွေ့ရတဲ့ အမျှင်ဓာတ်၊ ဖော်လစ်ဓာတ်တွေ ကြွယ်ဝပါတယ်။ ကယ်လိုရီဓာတ်၊ ကာဗွန်ဟိုက်ဒရိုတ်ဓာတ်တွေ ပါဝင်မှုနည်းပါတယ်။
ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း
ဆန်လုံးညိုက ကိုယ်အလေးချိန်ချနေတဲ့ သူတွေအတွက်လည်း အထူးသင့်လျော်ပါတယ်။ ဆန်လုံးညိုက အမျှင်ဓာတ်ပါဝင်မှု မြင့်မားတဲ့အတွက်ကြောင့် ကိုယ်အလေးချိန် ကျအောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။ အမျှင်ဓာတ်က အချိန်အကြာကြီး ဗိုက်ပြည့်အင်စေပြီး ဗိုက်ခဏခဏ မစားအောင် အစားစားချင်စိတ် မြင့်မားမှုကို လျော့ချပေးပါတယ်။
ဆီးချိုရောဂါကို ထိန်းချုပ်ပေးခြင်း
ဆီးချိုရောဂါသည်တွေက ဆန်အမျိုးအစားတိုင်းကို မစားသင့်ပါတယ်။ ဆီးချိုသမားတွေစားတဲ့ ဆန်လည်း သပ်သပ်ရှိပါတယ်။ ဆီးချိုသမားတွေက ကာဗွန်ဟိုက်ဒရိုက်ပိုများတဲ့ ရိုးရိုးဆန်နဲ့ မတည့်ပါဘူး။ ဆန်လုံးညိုက ကာဗွန်ဟိုက်ဒရိုတ်ပါဝင်မှု နည်းသလို သွေးအတွင်းသကြားဓာတ်နဲ့ အင်ဆူလင်ပမာဏကို ထိန်းပေးပါတယ်။ ဆီးချိုရောဂါ ရှိတဲ့သူတွေက နေ့တိုင်း ဆန်လုံးညို စားပေးခြင်းဖြင့် အကျိုးကျေးဇူးတွေရနိုင်ပါတယ်။
ကိုလက်စထရောနည်းပါးခြင်း
အမျှင်ဓာတ်ကြွယ်ဝတဲ့ diet အစားအစာက မကောင်းတဲ့ကို လက်စထရောပမာဏကို နည်းသွားအောင် လုပ်နိုင်စွမ်းရှိပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဆန်လုံးညိုမှာပါဝင်တဲ့ အမျှင်ဓာတ်တွေက သဘာဝအတိုင်း ကိုယ်လက်စထရောပမာဏကို ထိန်းပေးပါတယ်။
တချို့ကင်ဆာရောဂါတွေဖြစ်ပွားခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးခြင်း
ဆန်လုံးညိုက အူမကြီးကင်ဆာ၊ ရင်သားကင်ဆာတွေ အပါအဝင် အခြားကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားခြင်းကနေ ကာကွယ်ပေးတဲ့နေရာမှာ အကူအညီဖြစ်ပါတယ်။ ဆန်လုံးညိုမှာ ပါဝင်တဲ့အမျှင်ဓာတ်က ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းက ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားစေတဲ့ အဆိပ်အတောက်တွေကို ဖုံးကွယ်ပစ်ပါတယ်။ အူမကြီးနံရံမှာ တွယ်ညှိနေတဲ့ အဆိပ်အတောက်တွေကိုလည်း ခန္ဓာကိုယ်ကနေ ဖယ်ထုတ်ပေးနိုင်ပါတယ်။

အေးချမ်းစွာ စီးပွါးရေးလုပ်ရင်း အလိမ်ခံရမှာလား အဆင်ပြေသွားမှာလား 😅

Sacabambaspis (ဆာကာဘမ်ဘပ်စ်ပစ်စ်)
​Sacabambaspis ဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်သန်းပေါင်း ၄၅၀ လောက်က Ordovician ခေတ်မှာ နေထိုင်ခဲ့တဲ့ သွားဖုံးမပါတဲ့ ငါးတစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ ၎င်းဟာ ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါတွေထဲက အစောဆုံး အုပ်စုဝင်ဖြစ်ပြီး သွားဖုံးမဲ့ငါး (Jawless Fish) မျိုးနွယ်ထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်။
​အရွယ်အစားအားဖြင့် အလျား(ပုံမှန်အားဖြင့်) ၃၅ စင်တီမီတာ(၁၄ လက်မခန့်) ခန့် ရှည်လျားပါတယ်။ သူ့ရဲ့​ခန္ဓာကိုယ်ပုံစံကတော့ ခေါင်းက အတော်လေးကြီးပြီး ခန္ဓာကိုယ်ပုံစံဟာ ဖားလောင်း (tadpole) နဲ့ ဆင်တူပါတယ်။ခေါင်းမှာ သံချပ်ကာလိုမျိုး ကြီးမားတဲ့ အရေခွံပြားတွေနဲ့လည်း ဖုံးအုပ်ထားပါတယ်။
Sacabambaspis တွေမှာ ခေတ်သစ်ငါးတွေလို အတွဲလိုက်ရှိတဲ့ ရေယက်တွေ (paired fins) မပါရှိပါဘူး။ ဒါ့ကြောင့် သူတို့ဟာ ကူးခတ်ရာမှာတော့ အားနည်းခဲ့တယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူတို့မှာ ခေတ်သစ်ငါးတွေလိုပဲ ဘေးမျဉ်းစနစ် (Lateral Line System)တော့ ပါရှိပါတယ်။ ဒီစနစ်က သူတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ဘေးတလျှောက်မှာ အာရုံခံ အပေါက်လေးတွေ တန်းစီရှိနေခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
​ဒီအပေါက်လေးတွေထဲမှာ အာရုံကြောထိပ်ဖျားတွေ ရှိပြီး ရေထဲက သေးငယ်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကို ခံစားသိရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါက Sacabambaspis တွေအတွက် ပတ်ဝန်းကျင်က သားကောင်တွေရဲ့ လှုပ်ရှားမှု၊ ဦးတည်ရာနဲ့ အကွာအဝေးကို သိနိုင်ဖို့ အထောက်အကူပြုခဲ့ပါတယ်။
Sacabambaspis ရဲ့ အမြီးဖွဲ့စည်းပုံကလည်း ထူးခြားပါတယ်။ အပေါ်နဲ့အောက်ဘက်မှာ ကြီးမားတဲ့ အမြီးယက် (webs) တွေပါရှိပြီး၊ အမြီးအတွင်းကို ကျောရိုးနေရာမှာရှိတဲ့ ပျော့ပြောင်းတဲ့ ရိုးတံ (notochordal lobe)ဟာ ထိုးထွက်နေပါတယ်။ အဲဒီရိုးတံရဲ့ အဖျားမှာ သေးငယ်တဲ့ အမြီးယက်လေး တစ်ခုပါရှိပါတယ်။
​
သူ့ရဲ့ သိသာမြင်သာရှိတဲ့ နောက်ထပ် ထူးခြားချက်ကတော့ မျက်လုံးတွေပဲ ဖြစ်ပြီး ကားရှေ့မီးလိုမျိုး ခေါင်းရဲ့ အရှေ့ဆုံးမှာ ကပ်ပြီး တည်ရှိနေတာပါ။ သူ့ရဲ့ ဒီမျက်လုံးပြူးပြူးလေးတွေကြောင့်လည်း မကြာသေးမီအတွင်းမှာ ဆိုရှယ်မီဒီယာတွေပေါ်မှာ လူသိများလာခဲ့ပါတယ်။
Sacabambaspis တွေမှာ သွားဖုံးမပါပေမယ့် ပါးစပ်မှာ သေးငယ်တဲ့ အရိုးပြား ၆၀ နီးပါးလောက် တန်းစီထားပြီး အဲဒီအရိုးပြားလေးတွေက လှုပ်ရှားနိုင်တဲ့အတွက် ရေထဲက အစားအစာတွေကို စုပ်ယူစားသောက်ခဲ့တယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။
​
ဒီငါးရဲ့ ပထမဆုံး ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းတွေကို ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံက Sacabamba ရွာမှာ စတင်တွေ့ရှိခဲ့တာကြောင့် ဒီနာမည်ကို ပေးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဩစတြေးလျနဲ့ အာဂျင်တီးနားတို့လို ရှေးဟောင်း ဂွန်ဒွါးနား (Gondwana)တိုက်ကြီးရဲ့ ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်မှာလည်း သူတို့ရဲ့ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းတွေကို တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။
​ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံမှာ တစ်နေရာတည်းကနေ Sacabambaspis မျိုးစိတ်ပေါင်း ၃၀ ခန့်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရပြီး သိပ္ပံပညာရှင်တွေကတော့ ၎င်းတို့ဟာ ရေကြီးမှုလိုမျိုး ရုတ်တရက်ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြောင့် သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။

Sacabambaspis (ဆာကာဘမ်ဘပ်စ်ပစ်စ်)
​Sacabambaspis ဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်သန်းပေါင်း ၄၅၀ လောက်က Ordovician ခေတ်မှာ နေထိုင်ခဲ့တဲ့ သွားဖုံးမပါတဲ့ ငါးတစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ ၎င်းဟာ ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါတွေထဲက အစောဆုံး အုပ်စုဝင်ဖြစ်ပြီး သွားဖုံးမဲ့ငါး (Jawless Fish) မျိုးနွယ်ထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်။
​အရွယ်အစားအားဖြင့် အလျား(ပုံမှန်အားဖြင့်) ၃၅ စင်တီမီတာ(၁၄ လက်မခန့်) ခန့် ရှည်လျားပါတယ်။ သူ့ရဲ့​ခန္ဓာကိုယ်ပုံစံကတော့ ခေါင်းက အတော်လေးကြီးပြီး ခန္ဓာကိုယ်ပုံစံဟာ ဖားလောင်း (tadpole) နဲ့ ဆင်တူပါတယ်။ခေါင်းမှာ သံချပ်ကာလိုမျိုး ကြီးမားတဲ့ အရေခွံပြားတွေနဲ့လည်း ဖုံးအုပ်ထားပါတယ်။
Sacabambaspis တွေမှာ ခေတ်သစ်ငါးတွေလို အတွဲလိုက်ရှိတဲ့ ရေယက်တွေ (paired fins) မပါရှိပါဘူး။ ဒါ့ကြောင့် သူတို့ဟာ ကူးခတ်ရာမှာတော့ အားနည်းခဲ့တယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူတို့မှာ ခေတ်သစ်ငါးတွေလိုပဲ ဘေးမျဉ်းစနစ် (Lateral Line System)တော့ ပါရှိပါတယ်။ ဒီစနစ်က သူတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ဘေးတလျှောက်မှာ အာရုံခံ အပေါက်လေးတွေ တန်းစီရှိနေခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
​ဒီအပေါက်လေးတွေထဲမှာ အာရုံကြောထိပ်ဖျားတွေ ရှိပြီး ရေထဲက သေးငယ်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကို ခံစားသိရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါက Sacabambaspis တွေအတွက် ပတ်ဝန်းကျင်က သားကောင်တွေရဲ့ လှုပ်ရှားမှု၊ ဦးတည်ရာနဲ့ အကွာအဝေးကို သိနိုင်ဖို့ အထောက်အကူပြုခဲ့ပါတယ်။
Sacabambaspis ရဲ့ အမြီးဖွဲ့စည်းပုံကလည်း ထူးခြားပါတယ်။ အပေါ်နဲ့အောက်ဘက်မှာ ကြီးမားတဲ့ အမြီးယက် (webs) တွေပါရှိပြီး၊ အမြီးအတွင်းကို ကျောရိုးနေရာမှာရှိတဲ့ ပျော့ပြောင်းတဲ့ ရိုးတံ (notochordal lobe)ဟာ ထိုးထွက်နေပါတယ်။ အဲဒီရိုးတံရဲ့ အဖျားမှာ သေးငယ်တဲ့ အမြီးယက်လေး တစ်ခုပါရှိပါတယ်။
​
သူ့ရဲ့ သိသာမြင်သာရှိတဲ့ နောက်ထပ် ထူးခြားချက်ကတော့ မျက်လုံးတွေပဲ ဖြစ်ပြီး ကားရှေ့မီးလိုမျိုး ခေါင်းရဲ့ အရှေ့ဆုံးမှာ ကပ်ပြီး တည်ရှိနေတာပါ။ သူ့ရဲ့ ဒီမျက်လုံးပြူးပြူးလေးတွေကြောင့်လည်း မကြာသေးမီအတွင်းမှာ ဆိုရှယ်မီဒီယာတွေပေါ်မှာ လူသိများလာခဲ့ပါတယ်။
Sacabambaspis တွေမှာ သွားဖုံးမပါပေမယ့် ပါးစပ်မှာ သေးငယ်တဲ့ အရိုးပြား ၆၀ နီးပါးလောက် တန်းစီထားပြီး အဲဒီအရိုးပြားလေးတွေက လှုပ်ရှားနိုင်တဲ့အတွက် ရေထဲက အစားအစာတွေကို စုပ်ယူစားသောက်ခဲ့တယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။
​
ဒီငါးရဲ့ ပထမဆုံး ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းတွေကို ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံက Sacabamba ရွာမှာ စတင်တွေ့ရှိခဲ့တာကြောင့် ဒီနာမည်ကို ပေးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဩစတြေးလျနဲ့ အာဂျင်တီးနားတို့လို ရှေးဟောင်း ဂွန်ဒွါးနား (Gondwana)တိုက်ကြီးရဲ့ ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်မှာလည်း သူတို့ရဲ့ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းတွေကို တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။
​ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံမှာ တစ်နေရာတည်းကနေ Sacabambaspis မျိုးစိတ်ပေါင်း ၃၀ ခန့်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရပြီး သိပ္ပံပညာရှင်တွေကတော့ ၎င်းတို့ဟာ ရေကြီးမှုလိုမျိုး ရုတ်တရက်ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြောင့် သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။

Sacabambaspis (ဆာကာဘမ်ဘပ်စ်ပစ်စ်)
​Sacabambaspis ဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်သန်းပေါင်း ၄၅၀ လောက်က Ordovician ခေတ်မှာ နေထိုင်ခဲ့တဲ့ သွားဖုံးမပါတဲ့ ငါးတစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ ၎င်းဟာ ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါတွေထဲက အစောဆုံး အုပ်စုဝင်ဖြစ်ပြီး သွားဖုံးမဲ့ငါး (Jawless Fish) မျိုးနွယ်ထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်။
​အရွယ်အစားအားဖြင့် အလျား(ပုံမှန်အားဖြင့်) ၃၅ စင်တီမီတာ(၁၄ လက်မခန့်) ခန့် ရှည်လျားပါတယ်။ သူ့ရဲ့​ခန္ဓာကိုယ်ပုံစံကတော့ ခေါင်းက အတော်လေးကြီးပြီး ခန္ဓာကိုယ်ပုံစံဟာ ဖားလောင်း (tadpole) နဲ့ ဆင်တူပါတယ်။ခေါင်းမှာ သံချပ်ကာလိုမျိုး ကြီးမားတဲ့ အရေခွံပြားတွေနဲ့လည်း ဖုံးအုပ်ထားပါတယ်။
Sacabambaspis တွေမှာ ခေတ်သစ်ငါးတွေလို အတွဲလိုက်ရှိတဲ့ ရေယက်တွေ (paired fins) မပါရှိပါဘူး။ ဒါ့ကြောင့် သူတို့ဟာ ကူးခတ်ရာမှာတော့ အားနည်းခဲ့တယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူတို့မှာ ခေတ်သစ်ငါးတွေလိုပဲ ဘေးမျဉ်းစနစ် (Lateral Line System)တော့ ပါရှိပါတယ်။ ဒီစနစ်က သူတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ဘေးတလျှောက်မှာ အာရုံခံ အပေါက်လေးတွေ တန်းစီရှိနေခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
​ဒီအပေါက်လေးတွေထဲမှာ အာရုံကြောထိပ်ဖျားတွေ ရှိပြီး ရေထဲက သေးငယ်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကို ခံစားသိရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါက Sacabambaspis တွေအတွက် ပတ်ဝန်းကျင်က သားကောင်တွေရဲ့ လှုပ်ရှားမှု၊ ဦးတည်ရာနဲ့ အကွာအဝေးကို သိနိုင်ဖို့ အထောက်အကူပြုခဲ့ပါတယ်။
Sacabambaspis ရဲ့ အမြီးဖွဲ့စည်းပုံကလည်း ထူးခြားပါတယ်။ အပေါ်နဲ့အောက်ဘက်မှာ ကြီးမားတဲ့ အမြီးယက် (webs) တွေပါရှိပြီး၊ အမြီးအတွင်းကို ကျောရိုးနေရာမှာရှိတဲ့ ပျော့ပြောင်းတဲ့ ရိုးတံ (notochordal lobe)ဟာ ထိုးထွက်နေပါတယ်။ အဲဒီရိုးတံရဲ့ အဖျားမှာ သေးငယ်တဲ့ အမြီးယက်လေး တစ်ခုပါရှိပါတယ်။
​
သူ့ရဲ့ သိသာမြင်သာရှိတဲ့ နောက်ထပ် ထူးခြားချက်ကတော့ မျက်လုံးတွေပဲ ဖြစ်ပြီး ကားရှေ့မီးလိုမျိုး ခေါင်းရဲ့ အရှေ့ဆုံးမှာ ကပ်ပြီး တည်ရှိနေတာပါ။ သူ့ရဲ့ ဒီမျက်လုံးပြူးပြူးလေးတွေကြောင့်လည်း မကြာသေးမီအတွင်းမှာ ဆိုရှယ်မီဒီယာတွေပေါ်မှာ လူသိများလာခဲ့ပါတယ်။
Sacabambaspis တွေမှာ သွားဖုံးမပါပေမယ့် ပါးစပ်မှာ သေးငယ်တဲ့ အရိုးပြား ၆၀ နီးပါးလောက် တန်းစီထားပြီး အဲဒီအရိုးပြားလေးတွေက လှုပ်ရှားနိုင်တဲ့အတွက် ရေထဲက အစားအစာတွေကို စုပ်ယူစားသောက်ခဲ့တယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။
​
ဒီငါးရဲ့ ပထမဆုံး ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းတွေကို ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံက Sacabamba ရွာမှာ စတင်တွေ့ရှိခဲ့တာကြောင့် ဒီနာမည်ကို ပေးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဩစတြေးလျနဲ့ အာဂျင်တီးနားတို့လို ရှေးဟောင်း ဂွန်ဒွါးနား (Gondwana)တိုက်ကြီးရဲ့ ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်မှာလည်း သူတို့ရဲ့ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းတွေကို တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။
​ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံမှာ တစ်နေရာတည်းကနေ Sacabambaspis မျိုးစိတ်ပေါင်း ၃၀ ခန့်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရပြီး သိပ္ပံပညာရှင်တွေကတော့ ၎င်းတို့ဟာ ရေကြီးမှုလိုမျိုး ရုတ်တရက်ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြောင့် သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။

Sacabambaspis (ဆာကာဘမ်ဘပ်စ်ပစ်စ်)
​Sacabambaspis ဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်သန်းပေါင်း ၄၅၀ လောက်က Ordovician ခေတ်မှာ နေထိုင်ခဲ့တဲ့ သွားဖုံးမပါတဲ့ ငါးတစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ ၎င်းဟာ ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါတွေထဲက အစောဆုံး အုပ်စုဝင်ဖြစ်ပြီး သွားဖုံးမဲ့ငါး (Jawless Fish) မျိုးနွယ်ထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်။
​အရွယ်အစားအားဖြင့် အလျား(ပုံမှန်အားဖြင့်) ၃၅ စင်တီမီတာ(၁၄ လက်မခန့်) ခန့် ရှည်လျားပါတယ်။ သူ့ရဲ့​ခန္ဓာကိုယ်ပုံစံကတော့ ခေါင်းက အတော်လေးကြီးပြီး ခန္ဓာကိုယ်ပုံစံဟာ ဖားလောင်း (tadpole) နဲ့ ဆင်တူပါတယ်။ခေါင်းမှာ သံချပ်ကာလိုမျိုး ကြီးမားတဲ့ အရေခွံပြားတွေနဲ့လည်း ဖုံးအုပ်ထားပါတယ်။
Sacabambaspis တွေမှာ ခေတ်သစ်ငါးတွေလို အတွဲလိုက်ရှိတဲ့ ရေယက်တွေ (paired fins) မပါရှိပါဘူး။ ဒါ့ကြောင့် သူတို့ဟာ ကူးခတ်ရာမှာတော့ အားနည်းခဲ့တယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူတို့မှာ ခေတ်သစ်ငါးတွေလိုပဲ ဘေးမျဉ်းစနစ် (Lateral Line System)တော့ ပါရှိပါတယ်။ ဒီစနစ်က သူတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ဘေးတလျှောက်မှာ အာရုံခံ အပေါက်လေးတွေ တန်းစီရှိနေခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
​ဒီအပေါက်လေးတွေထဲမှာ အာရုံကြောထိပ်ဖျားတွေ ရှိပြီး ရေထဲက သေးငယ်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကို ခံစားသိရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါက Sacabambaspis တွေအတွက် ပတ်ဝန်းကျင်က သားကောင်တွေရဲ့ လှုပ်ရှားမှု၊ ဦးတည်ရာနဲ့ အကွာအဝေးကို သိနိုင်ဖို့ အထောက်အကူပြုခဲ့ပါတယ်။
Sacabambaspis ရဲ့ အမြီးဖွဲ့စည်းပုံကလည်း ထူးခြားပါတယ်။ အပေါ်နဲ့အောက်ဘက်မှာ ကြီးမားတဲ့ အမြီးယက် (webs) တွေပါရှိပြီး၊ အမြီးအတွင်းကို ကျောရိုးနေရာမှာရှိတဲ့ ပျော့ပြောင်းတဲ့ ရိုးတံ (notochordal lobe)ဟာ ထိုးထွက်နေပါတယ်။ အဲဒီရိုးတံရဲ့ အဖျားမှာ သေးငယ်တဲ့ အမြီးယက်လေး တစ်ခုပါရှိပါတယ်။
​
သူ့ရဲ့ သိသာမြင်သာရှိတဲ့ နောက်ထပ် ထူးခြားချက်ကတော့ မျက်လုံးတွေပဲ ဖြစ်ပြီး ကားရှေ့မီးလိုမျိုး ခေါင်းရဲ့ အရှေ့ဆုံးမှာ ကပ်ပြီး တည်ရှိနေတာပါ။ သူ့ရဲ့ ဒီမျက်လုံးပြူးပြူးလေးတွေကြောင့်လည်း မကြာသေးမီအတွင်းမှာ ဆိုရှယ်မီဒီယာတွေပေါ်မှာ လူသိများလာခဲ့ပါတယ်။
Sacabambaspis တွေမှာ သွားဖုံးမပါပေမယ့် ပါးစပ်မှာ သေးငယ်တဲ့ အရိုးပြား ၆၀ နီးပါးလောက် တန်းစီထားပြီး အဲဒီအရိုးပြားလေးတွေက လှုပ်ရှားနိုင်တဲ့အတွက် ရေထဲက အစားအစာတွေကို စုပ်ယူစားသောက်ခဲ့တယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။
​
ဒီငါးရဲ့ ပထမဆုံး ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းတွေကို ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံက Sacabamba ရွာမှာ စတင်တွေ့ရှိခဲ့တာကြောင့် ဒီနာမည်ကို ပေးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဩစတြေးလျနဲ့ အာဂျင်တီးနားတို့လို ရှေးဟောင်း ဂွန်ဒွါးနား (Gondwana)တိုက်ကြီးရဲ့ ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်မှာလည်း သူတို့ရဲ့ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းတွေကို တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။
​ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံမှာ တစ်နေရာတည်းကနေ Sacabambaspis မျိုးစိတ်ပေါင်း ၃၀ ခန့်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရပြီး သိပ္ပံပညာရှင်တွေကတော့ ၎င်းတို့ဟာ ရေကြီးမှုလိုမျိုး ရုတ်တရက်ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြောင့် သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။

Sacabambaspis (ဆာကာဘမ်ဘပ်စ်ပစ်စ်)
​Sacabambaspis ဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်သန်းပေါင်း ၄၅၀ လောက်က Ordovician ခေတ်မှာ နေထိုင်ခဲ့တဲ့ သွားဖုံးမပါတဲ့ ငါးတစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ ၎င်းဟာ ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါတွေထဲက အစောဆုံး အုပ်စုဝင်ဖြစ်ပြီး သွားဖုံးမဲ့ငါး (Jawless Fish) မျိုးနွယ်ထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်။
​အရွယ်အစားအားဖြင့် အလျား(ပုံမှန်အားဖြင့်) ၃၅ စင်တီမီတာ(၁၄ လက်မခန့်) ခန့် ရှည်လျားပါတယ်။ သူ့ရဲ့​ခန္ဓာကိုယ်ပုံစံကတော့ ခေါင်းက အတော်လေးကြီးပြီး ခန္ဓာကိုယ်ပုံစံဟာ ဖားလောင်း (tadpole) နဲ့ ဆင်တူပါတယ်။ခေါင်းမှာ သံချပ်ကာလိုမျိုး ကြီးမားတဲ့ အရေခွံပြားတွေနဲ့လည်း ဖုံးအုပ်ထားပါတယ်။
Sacabambaspis တွေမှာ ခေတ်သစ်ငါးတွေလို အတွဲလိုက်ရှိတဲ့ ရေယက်တွေ (paired fins) မပါရှိပါဘူး။ ဒါ့ကြောင့် သူတို့ဟာ ကူးခတ်ရာမှာတော့ အားနည်းခဲ့တယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူတို့မှာ ခေတ်သစ်ငါးတွေလိုပဲ ဘေးမျဉ်းစနစ် (Lateral Line System)တော့ ပါရှိပါတယ်။ ဒီစနစ်က သူတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ဘေးတလျှောက်မှာ အာရုံခံ အပေါက်လေးတွေ တန်းစီရှိနေခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
​ဒီအပေါက်လေးတွေထဲမှာ အာရုံကြောထိပ်ဖျားတွေ ရှိပြီး ရေထဲက သေးငယ်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကို ခံစားသိရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါက Sacabambaspis တွေအတွက် ပတ်ဝန်းကျင်က သားကောင်တွေရဲ့ လှုပ်ရှားမှု၊ ဦးတည်ရာနဲ့ အကွာအဝေးကို သိနိုင်ဖို့ အထောက်အကူပြုခဲ့ပါတယ်။
Sacabambaspis ရဲ့ အမြီးဖွဲ့စည်းပုံကလည်း ထူးခြားပါတယ်။ အပေါ်နဲ့အောက်ဘက်မှာ ကြီးမားတဲ့ အမြီးယက် (webs) တွေပါရှိပြီး၊ အမြီးအတွင်းကို ကျောရိုးနေရာမှာရှိတဲ့ ပျော့ပြောင်းတဲ့ ရိုးတံ (notochordal lobe)ဟာ ထိုးထွက်နေပါတယ်။ အဲဒီရိုးတံရဲ့ အဖျားမှာ သေးငယ်တဲ့ အမြီးယက်လေး တစ်ခုပါရှိပါတယ်။
​
သူ့ရဲ့ သိသာမြင်သာရှိတဲ့ နောက်ထပ် ထူးခြားချက်ကတော့ မျက်လုံးတွေပဲ ဖြစ်ပြီး ကားရှေ့မီးလိုမျိုး ခေါင်းရဲ့ အရှေ့ဆုံးမှာ ကပ်ပြီး တည်ရှိနေတာပါ။ သူ့ရဲ့ ဒီမျက်လုံးပြူးပြူးလေးတွေကြောင့်လည်း မကြာသေးမီအတွင်းမှာ ဆိုရှယ်မီဒီယာတွေပေါ်မှာ လူသိများလာခဲ့ပါတယ်။
Sacabambaspis တွေမှာ သွားဖုံးမပါပေမယ့် ပါးစပ်မှာ သေးငယ်တဲ့ အရိုးပြား ၆၀ နီးပါးလောက် တန်းစီထားပြီး အဲဒီအရိုးပြားလေးတွေက လှုပ်ရှားနိုင်တဲ့အတွက် ရေထဲက အစားအစာတွေကို စုပ်ယူစားသောက်ခဲ့တယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။
​
ဒီငါးရဲ့ ပထမဆုံး ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းတွေကို ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံက Sacabamba ရွာမှာ စတင်တွေ့ရှိခဲ့တာကြောင့် ဒီနာမည်ကို ပေးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဩစတြေးလျနဲ့ အာဂျင်တီးနားတို့လို ရှေးဟောင်း ဂွန်ဒွါးနား (Gondwana)တိုက်ကြီးရဲ့ ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်မှာလည်း သူတို့ရဲ့ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းတွေကို တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။
​ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံမှာ တစ်နေရာတည်းကနေ Sacabambaspis မျိုးစိတ်ပေါင်း ၃၀ ခန့်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရပြီး သိပ္ပံပညာရှင်တွေကတော့ ၎င်းတို့ဟာ ရေကြီးမှုလိုမျိုး ရုတ်တရက်ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြောင့် သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။

အဖြေမှန်ကိုရွေးချယ်ပါ ။

❄️☃️ ဆောင်း၀င်လာပြီမို့ ရေချိုးကဲတဲ့ တိဖေဖေ၊ မေမေတို့လည်း ဆင်ခြင်ရပါတော့မယ်။
🐱🐶 တိလေးတွေရဲ့ ကိုယ်ခန္ဓာအမွှေးအမျှင်များဟာ စိုစွတ်ပြီးတဲ့အခါ သဘာ၀အတိုင်းပြန်ခြောက်ဖို့ အတော်လေး အချိန်ယူရပါတယ်။
ဒါကြောင့် ရေမကြာခဏချိုးပေးတာ၊ ပြီးရင် ရေပြောင်အောင်မသုတ်ပေးတာတွေက ကျန်းမားရေးပြဿနာ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဆောင်းရာသီမှာ တိလေးတွေကို တစ်လတစ်ကြိမ်လောက်သာ ရေချိုးပေးလို့ရပါတယ်။
👉🏼 ရေချိုးတဲ့အခါ ဒီအချက် လေးများကို သတိထားလိုက်နာနိုင်ပါတယ်။
➡️ မနက်ခင်း ဒါမှမဟုတ် နေ့လည်ခင်းလိုမျိုး ရာသီဥတုနွေးတဲ့ အချိန်မှာသာရေချိုးပေးပါ။
➡️ ချိုးပေးတဲ့အခါ အတော်အတန် နွေးတဲ့ရေနွေးလေးနဲ့သာ ချိုးပေးပါ။
အရမ်းမပူပါစေနဲ့။ အသားခြောက်ပြီး အရေပြားပြဿနာဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
➡️ ရေချိုးပြီးတိုင်း မှုတ်စက်ဖြင့် ရေခြောက်အောင် သေချာမှုတ်ပေးပါ။ အ၀တ်နဲ့သုတ်လျှင်လည်း ပြောင်အောင်သုတ်ပေးပါ။
ကျွန်တော်ရဲ့ ကလေးများနဲ့ တိချစ်သူမိဘအားလုံး ကျန်းမာချမ်းသာစွာ ပျော်ရွှင်ကြရပါစေခင်မျာ 🤍🙏🏼
💬 အခြားတိချစ်သူလေးတွေလဲ သိရအောင် share သွားနိုင်ပါတယ်။