Cognitive Linguistics
၁၉၉၀ ခုနှစ်လောက်မှာမှ ပညာရပ်အနေဖြင့် အခိုင်အမာတည်ဆောက်နိုင်သော်လည်း ရှေးကတည်းက သိမြင်ခဲ့သော ကိစ္စများဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ပညာရပ်စကားဖြင့်ပြောရသော် --- ဤပညာရပ်ကို အောက်ပါကဏ္ဍများဖြင့် အနှစ်ချုပ်နိုင်သည်။
၁။ စိတ်သည် အစိုင်အခဲသညာ ဒဗ္ဗပညတ်နည်းဖြင့် အတ္တ(သက္ကာယအမြင်) ဖွဲ့တတ်သည်၊ အိမ်ဖွဲ့မှတ်သားတတ်သည်။ (Gestalt စိတ်ပညာ; Frame Semantics)
၂။ စိတ်၌ ခန္ဓာကို အခြေပြု၍သိမြင်သော (Embodiment Theory) တွေးကွက်များ၊ တွေးရိပ်များရှိသည်။ ထိုအတိုင်း၏ ခရီးပေါက်သလောက်ကိုသာ လောကအပေါ် သိနိုင်၊ တွေးနိုင်သည်။ (Image Schema Theory)
၃။ အတွေးကို ပညတ်တင်ရာ စကားလုံးသတ်မှတ်ရာ၌ icon, sign, symbol သင့်ရာနည်းကို သုံးသည်။ အခြေခံတွေးဆန့်ယူနည်းသည် Metonymy and Metaphor ဖြစ်သည်။
ဒီအထိ တတ်ပွန်လျှင် စကားအသိဆိုင်ရာကိစ္စများအတွက် အတော်ခရီးရောက်ပြီးဖြစ်သည်။
၄။ စကားသည် ဘဝလုပ်ငန်းလုပ်ဆောင်ရန်ဖြစ်သည်။ (Speech Act Theory)
၅။ လူ့ဘဝနှင့် လူ့လောကသည် ဆန္ဒလိုအင်များကိုဖြည့်ဆည်းရင်း Ideology and Power Building လုပ်ဆောင်မိလျက်သားဖြစ်သည်။ ယင်းကိုပင် ကျားကန်ကြ၊ ပူးပေါင်းကြ၊ ယွန်းကြ ယိမ်းကြ ယိုင်ကြသည်။
