စစ်ရှောင်စခန်းတချို့မှာ အရေပြားရောဂါ ဖြစ်ပွားနေ

မကွေးတိုင်း စလင်းမြို့နယ်၊ ကယားပြည်နယ်ရှိ ရှားတောမြို့နယ်နဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ကျောက်ဖြူမြို့နယ်တို့မှာ စစ်ဘေးရှောင် ထောင်နဲ့ချီ အရေပြားရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုတွေ ရှိနေတယ်လို့ စစ်ရှောင်အရေး ဆောင်ရွက်နေသူတွေက ပြောပါတယ်။
စလင်းမြို့နယ်အတွင်း အစိုးရတပ်ရဲ့ နယ်မြေရှင်းလင်းရေး လုပ်ဆောင်မှုတွေကြောင့် ကျေးရွာပေါင်း ၁၈ ရွာမှ ဒေသခံ ၈၀၀၀ ကျော် ဘေးလွတ်ရာကို တိမ်းရှောင်နေရပြီး လက်ရှိမှာ ရေရှားပါးမှုကြောင့် အရေပြားရောဂါ ဆိုးဆိုးရွားရွား ခံစားနေရတယ်လို့ သိရပါတယ်။
“လိုအပ်တာကတော့ ဆေးဝါးတွေ အရေးပေါ် လိုနေတယ်။ စားနပ်ရိက္ခာလည်း လိုတယ်။ တောထဲမှာ စစ်ရှောင်နေရတာဆိုတော့ သောက်ရေ၊ သုံးရေ အခက်အခဲ အများကြီးရှိနေတယ်။ ဖျားနာပြီး အရေပြားမှာ ယားနာတွေ ဖြစ်လာကြတယ်” လို့ ကူညီပေးနေသူက ပြောပါတယ်။
စလင်းမြို့နယ်မှာ ပြီးခဲ့တဲ့ ဇန်နဝါရီလ တတိယပတ်မှ စတင်ကာ ကျေးရွာတွေအတွင်း လက်နက်ကြီးတွေ ကျရောက်ခြင်း၊ ဒရုန်းနဲ့ တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ နယ်မြေရှင်းလင်းရေး လုပ်ဆောင်နေခြင်းတွေကြောင့် ဒေသခံတွေအနေနဲ့ ဘေးလွတ်ရာကို တိမ်းရှောင်နေရခြင်း ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
“စစ်ရှောင်တွေ အရေပြားရောဂါ ခံစားနေကြရတာက နှစ်နှစ်ကျော်လောက်တော့ ရှိနေပြီ။ အခုရက်ပိုင်းထဲမှာမှ နယ်မြေရှင်းလင်းတာတွေ ပိုစိတ်လာတော့ သွားလာရေး အခက်အခဲတွေ ဖြစ်လာတယ်။ ဒါကြောင့် ဆေးဝါးတွေ ရှားလာတယ်။ အလုံအလောက် မရှိတော့ဘူး” လို့ သူက ပြောပါတယ်။
အဲဒီလိုပဲ ကယားပြည်နယ်၊ ရှားတောမြို့နယ်က စစ်ရှောင်စခန်း တချို့မှာလည်း ပြင်းထန်ပြီး ကူးစက်မြန်တဲ့ အရေပြားရောဂါတွေ ဖြစ်ပွားနေပြီး ဆေးဝါးကုသမှု ခံယူဖို့အတွက် အကူအညီတွေ လိုအပ်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။
လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်နှစ်ကစလို့ ရှားတောမြို့နယ်အတွင်း ရေရှားပါးတဲ့ စစ်ရှောင်စခန်း တချို့မှာ အရေပြားရောဂါ စတင် ဖြစ်ပွားခဲ့တာလို့ သိရပြီး လက်ရှိမှာတော့ စစ်ရှောင်စခန်း အနည်းဆုံး သုံးနေရာထက်မနည်း ကျန်းမာရေး ပြဿနာကို ရင်ဆိုင်နေရတယ်လို့ သိရပါတယ်။
“အဖြစ် အများအဆုံးကတော့ ၁၅ နှစ်အောက် ကလေးတွေပေါ့။ လသား အရွယ်လေးတွေလည်း ပါတယ်။ အဓိက က ရေမသန့်ရှင်းတာ၊ ရေရှားပါးတာကြောင့် ဖြစ်တာ။ တယောက်ကနေ တယောက် အင်မတန်လည်း ကူးစက်လွယ်နေတယ်” လို့ ကျန်းမာရေး ဝန်ထမ်းတယောက်က ပြောပါတယ်။
ဒါအပြင် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းက ကျောက်ဖြူမြို့နယ်မှာလည်း ကလေးငယ်တွေ အပါအဝင် လူကြီး၊ လူငယ် ရာနဲ့ချီ အရေပြားရောဂါတွေ ကူးစက် ခံစားနေကြရတယ်လို့ ကူညီပေးနေသူတွေက ပြောပါတယ်။
ကျောက်ဖြူမှာ လေကြောင်းအန္တရာယ်နဲ့ တိုက်ပွဲ ပြင်းထန်မှုတွေကြောင့် အိုးအိမ် စွန့်ခွာနေကြရတဲ့ စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူ သုံးသောင်းကျော်ဝန်းကျင် ရှိနေတာဖြစ်ပြီး နီးစပ်ရာ ဆွေးမျိုးသားချင်း နေအိမ်တွေ၊ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွေ၊ စာသင်ကျောင်းတွေအပြင် ဘေးလွတ်ရာ နေရာတွေမှာ အလွန်ကျဉ်းကျပ်စွာ စုပြုံ နေထိုင်နေကြရတယ်လို့ သိရပါတယ်။
လက်ရှိမှာတော့ သောက်သုံးရေ သန့်ရှင်းမှုမရှိခြင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင် သန့်ရှင်းမှုမရှိခြင်း၊ စစ်ဘေးရှောင်‌ စခန်းအတွင်း လူဦးရေ များပြားခြင်း၊ တကိုယ်ရည်သန့်ရှင်းမှု အားနည်းခြင်း၊ ကျန်းမာရေး အသိပညာ နည်းပါးခြင်းနဲ့ ဆေးဝါး မပြည့်စုံခြင်းတွေကြောင့် ရောဂါကူးစက်နှုန်း မြင့်တက်နေဆဲ ဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။
အရေပြားရောဂါ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ စစ်ဘေးရှောင်တွေအတွက် လူသားချင်း စာနာထောက်ထားရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးရုံး (HDCO) မှ လိမ်းဆေး၊ သောက်ဆေးနဲ့ သောက်သုံးရေ သန့်စင်ဆေးဝါးတချို့ ကူညီပေးနေမှုတွေ ရှိပေမယ့်လည်း ကူးစက် ပျံ့ပွားမှုနှုန်းကို ထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့အထိ ပြည့်စုံလုံလောက်မှု မရှိသေးဘူးလို့ သိရပါတယ်။
လက်ရှိ ရခိုင်ဒေသအတွင်းမှာ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပိတ်ဆို့ခံထားရတာကြောင့် ကုန်စည်၊ အခြေခံစားသောက်ကုန်၊ ဆေးဝါး ပြတ်လပ်မှုဒဏ်ကို ဆိုးရွားစွာရင်ဆိုင်နေရပြီး စစ်ဘေးရှောင်တွေကတော့ အဲဒီဒဏ်ကို ပိုပြီး ခံစားကြရတယ်လို့ သိရပါတယ်။